# ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ ÇIKTISI — TELİF VE TİCARİ KULLANIM KONTROL LİSTESİ

**Belge kodu:** AIA-IPR-04 · **Sürüm:** 1.0 · **Sınıflandırma:** Şirket İçi
**Değerlendirme tarihi:** ……/……/20……  ·  **Yenileme:** her ticari kullanımda

> Her çıktı ailesi (kampanya görselleri, ürün kodu, pazarlama metni) için
> **ayrı** liste doldurulur. Amaç, "bu çıktıyı satabilir miyiz?" sorusuna
> tarihli ve gerekçeli bir cevap üretmektir.

---

## BÖLÜM A — ÇIKTI KÜNYESİ

| Alan | Değer |
|---|---|
| A.1 Çıktı türü | ☐ Görsel ☐ Metin ☐ Kod ☐ Ses/video ☐ Diğer: [……] |
| A.2 Kullanılan araç ve sürüm | [……] |
| A.3 Abonelik türü | ☐ Bireysel ☐ Kurumsal ☐ API |
| A.4 Üretim tarihi | [……] |
| A.5 Öngörülen ticari kullanım | [……] |
| A.6 Kullanım coğrafyası | [……] |
| A.7 İstem (prompt) kaydı saklandı mı | ☐ Evet ☐ Hayır |

---

## BÖLÜM B — HAK SAHİPLİĞİ TESPİTİ

**B.1** Türk hukukunda eser, **sahibinin hususiyetini taşıyan** fikrî ürünü
ifade eder ve eser sahibi **gerçek kişidir** (5846 s. FSEK m. 1/B, m. 8).
Tamamen otomatik üretilmiş, insan katkısı taşımayan bir çıktının FSEK anlamında
eser sayılması tartışmalıdır.

**B.2 Pratik sonuç:** Çıktı eser sayılmıyorsa, üzerinde **münhasır hak iddia
edilemeyebilir**. Bu, çıktıyı kullanamayacağınız anlamına gelmez; ancak
üçüncü kişilerin aynı veya benzerini kullanmasını engelleyemeyebileceğiniz
anlamına gelir.

**B.3 İnsan katkısı kaydı.** Marka kimliğinizin parçası olacak çıktılarda,
insan katkısının belgelenmesi hak iddiasını güçlendirir:

- **B.3.A** Yaratıcı seçim ve yönlendirmeleri yapan kişi: [……]
- **B.3.B** Çıktı üzerinde yapılan düzenleme/uyarlamalar: [……]
- **B.3.C** Seçilen çıktının hangi alternatifler arasından ve hangi ölçütle
  seçildiği: [……]
- **B.3.D** Bu katkının kaydı saklanıyor mu? ☐ Evet ☐ Hayır

**B.4 Çalışan eseri.** Katkı bir çalışan tarafından yapılmışsa, hakların
işverene geçişine ilişkin sözleşmesel düzenleme kontrol edilir.

---

## BÖLÜM C — SAĞLAYICI KOŞULLARI

**C.1** Kullandığınız aracın koşullarında aşağıdakiler doğrulanır:

| # | Kontrol | Durum |
|---|---|---|
| C.1.A | Çıktının ticari kullanımına izin veriliyor mu? | ☐ E ☐ H |
| C.1.B | Ticari kullanım abonelik seviyesine bağlı mı? | ☐ E ☐ H |
| C.1.C | Sağlayıcı çıktı üzerinde hak iddia ediyor mu? | ☐ E ☐ H |
| C.1.D | Girdiler model eğitiminde kullanılıyor mu? | ☐ E ☐ H |
| C.1.E | Telif talebi hâlinde tazminat taahhüdü var mı? | ☐ E ☐ H |
| C.1.F | Taahhüt hangi koşullara bağlı (örn. filtrelerin açık olması)? | [……] |

**C.2** C.1.B "Evet" ise: çıktıyı üreten hesabın **fiilen** o abonelik
seviyesinde olduğu doğrulanır. Bireysel hesapla üretilip ticari üründe
kullanılan çıktı, en sık karşılaşılan uyumsuzluktur.

---

## BÖLÜM D — İHLAL TARAMASI

**D.1 Görsel çıktılar**
- **D.1.A** Tanınabilir bir marka, logo veya ticari takdim şekli içeriyor mu? ☐ E ☐ H
- **D.1.B** Yaşayan bir kişinin tanınabilir görüntüsünü içeriyor mu? ☐ E ☐ H
- **D.1.C** Belirli bir sanatçının üslubunu doğrudan taklit ediyor mu? ☐ E ☐ H
- **D.1.D** Tersine görsel arama yapıldı mı? ☐ E ☐ H

**D.2 Metin çıktılar**
- **D.2.A** Kaynak metinlerden birebir alıntı içeriyor mu? ☐ E ☐ H
- **D.2.B** İntihal taraması yapıldı mı? ☐ E ☐ H
- **D.2.C** Doğrulanmamış olgusal iddia içeriyor mu? ☐ E ☐ H

**D.3 Kod çıktılar**
- **D.3.A** Lisans uyumluluk taraması yapıldı mı? ☐ E ☐ H
- **D.3.B** Copyleft (GPL vb.) lisanslı kod parçası tespit edildi mi? ☐ E ☐ H
- **D.3.C** Tespit edilen bileşenlerin lisans yükümlülükleri karşılandı mı? ☐ E ☐ H
- **D.3.D** Üçüncü taraf bileşen envanterine (SBOM) işlendi mi? ☐ E ☐ H

> **D.4** D.1 veya D.3'te "Evet" çıkan her madde için, kullanımdan önce yazılı
> bir değerlendirme yapılır. Tarama yapılmamış olması, iyi niyet savunmasını
> zayıflatır.

---

## BÖLÜM E — İŞARETLEME VE ŞEFFAFLIK

**E.1** Kamuya sunulan sentetik içerikte, (AB) 2024/1689 m. 50(2) uyarınca
makine-okunur işaretleme yükümlülüğü değerlendirilir. ☐ Uygulanır ☐ Uygulanmaz

**E.2** İçerik bir kişiyi gerçekte yapmadığı bir şeyi yapıyormuş gibi
gösteriyorsa (deepfake), m. 50(4) uyarınca ifşa gerekir. ☐ Uygulanır ☐ Uygulanmaz

**E.3** Kamuoyunu ilgilendiren konularda yayımlanan YZ üretimi metinlerde ifşa
değerlendirilir. ☐ Uygulanır ☐ Uygulanmaz

**E.4** Genel amaçlı model sağlayıcılarının telif politikası ve eğitim verisi
özeti yayımlama yükümlülükleri (m. 53) saklıdır; tedarikçi seçiminde bu
yükümlülüğü karşılayıp karşılamadığı sorulur.

---

## BÖLÜM F — VERİ MADENCİLİĞİ VE EĞİTİM VERİSİ

**F.1** Kendi modelinizi eğitiyor veya ince ayar yapıyorsanız:
- **F.1.A** Eğitim verisinin kaynağı ve edinme yöntemi: [……]
- **F.1.B** Kaynak sitelerin makine-okunur kullanım kısıtı (opt-out) kontrol
  edildi mi? ☐ E ☐ H
- **F.1.C** Veri içinde kişisel veri bulunuyor mu? ☐ E ☐ H (varsa KVKK/GDPR
  değerlendirmesi ayrıca yapılır)
- **F.1.D** Lisanslı veri setlerinin kullanım şartları kayıt altına alındı mı? ☐ E ☐ H

---

## BÖLÜM G — KARAR

**G.1 Sonuç:**
☐ Ticari kullanıma uygun
☐ Şartlı uygun — koşullar: [……]
☐ Uygun değil — gerekçe: [……]

**G.2 Gerekçe (zorunlu):** [……]

**G.3** Bu karar, gerekçesi ve tarihiyle birlikte saklanır. Bir telif talebi
geldiğinde ilk istenecek belge budur.

---

### İMZA BLOKU

| | Ad-Soyad | Unvan | Tarih | İmza |
|---|---|---|---|---|
| Değerlendiren | | | | |
| Hukuki gözden geçirme | | | | |
| Onaylayan | | | | |

---

*Bu liste genel niteliktedir ve hukuki mütalaa teşkil etmez. Eser sahipliği ve
ihlal değerlendirmesi somut olaya göre değişir; anılan hükümler hazırlık
tarihindeki metne göredir ve güncel metinle teyit edilmelidir.*