Burhan Doğuş Ayparlar - Temmuz 20, 2026
Teknolojinin hukuku zorladığı bu dönemde, özellikle "sürekli ihlal" (continuous infraction) kavramı yapay zeka üzerinden yeniden tanımlanıyor.
Algoritmik Kararlarda "Sürekli İhlal" Doktrini
Geleneksel hukukta, bir idari veya kurumsal hatanın "tekil bir işlem" mi yoksa "sürekli bir eylem" mi olduğu, ceza ve tazminat zaman aşımı süreleri açısından kritik bir ayrımdır. Kurumların kullandığı yapay zeka destekli karar alma mekanizmalarının (örneğin otomatik vergi hesaplama, vize onayı veya kamu ihalelerindeki skorlama algoritmaları) kodundaki sistemsel bir hata nedeniyle yüzlerce vatandaşı veya şirketi mağdur etmesi, mahkemeler tarafından yeni bir çerçeveye oturtuldu. İdare mahkemeleri ve Danıştay kararlarına atıfta bulunan yeni içtihatlar, algoritmadaki yapısal bir hatanın düzeltilmediği her günü "sürekli ihlal" olarak kabul etmeye başladı.
Dilekçeler ve Yasal Gerekçelendirme Süreçleri
Bu emsal kararlar, avukatların ve hukuk teknolojisi (LegalTech) uzmanlarının idari dava dilekçesi hazırlama yöntemlerini de değiştirdi. Artık idareye karşı açılan iptal davalarında, sadece insan hataları değil, algoritmanın mantıksal mimarisindeki çarpıklıklar da somut kanıt olarak sunuluyor. Yapay zeka destekli analiz araçları, geçmiş Danıştay emsal kararlarını saniyeler içinde tarayarak, algoritmanın belirli bir eyleminin geçmişteki hangi "hukuka aykırı idari işlem" tanımıyla eşleştiğini bulup dilekçelere entegre ediyor.
Kamu Kurumları İçin Yeni Risk Yönetimi
Bu hukuki gelişmeler, devlet dairelerini ve yapay zeka tedarikçisi olan teknoloji firmalarını derin bir risk analizine itiyor. Algoritmanın hatalı çalıştığı tespit edildiği an, sistemin otomatik olarak durdurulmasını sağlayan "hukuki acil durum butonları" yazılımlara entegre edilmeye başlandı. Zira yeni emsal kararlara göre, sistemin kendi kendine işlem yaptığı her dakika, idare için katlanarak artan yasal tazminat yükümlülükleri doğuruyor. Yapay zeka ve idare hukuku arasındaki bu yeni köprü, gelecekte algoritmaların doğrudan yasa yapıcılar tarafından denetlenmesini zorunlu kılacak gibi görünüyor.
