1. Künye ve hukuki dayanak
| Düzenleme | İçerik |
|---|---|
| Tür | Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (2026/9) |
| Resmî Gazete | 18 Ağustos 2026 — sayı 33344 |
| İmza | 17 Ağustos 2026 |
| Konu | Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) |
| Koordinasyon | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı |
| İzleme | Ulusal Yapay Zeka Kurulu |
| Selefi | Ulusal Yapay Zeka Stratejisi (2021-2025) |
2. Normatif niteliği: bağlayıcılık sınırı
Genelge, idarenin iç işleyişine yönelik bir düzenleyici işlemdir; muhatabı kamu kurum ve kuruluşlarıdır. Dolayısıyla belge, özel hukuk kişilerine doğrudan yaptırıma bağlanmış bir yükümlülük getirmez; bir kanun ya da yönetmelik değildir. Buna karşılık pratikte üç kanaldan özel sektöre yansıyacaktır:
- Kamu alımları: Kamu yatırımlarından yapay zekâya ayrılan asgari %2'lik pay ve kamuda yaygınlaştırma hedefi, ihale şartnamelerinde teknik ve uyum kriterleri olarak somutlaşacak.
- İkincil mevzuat: Düzenleyici deneyim alanları ve veri paylaşımı başlıkları, ilerleyen dönemde yönetmelik ve tebliğ düzeyinde bağlayıcı kurallara dönüşme potansiyeli taşıyor.
- Denetim beklentisi: Kurul eliyle yürütülecek izleme, kamu ile çalışan tedarikçiler bakımından fiilî bir uyum standardı oluşturacak.
3. Dört eksen
| Eksen | Odak |
|---|---|
| Fark Et | Toplumsal farkındalık ve yapay zekâ okuryazarlığı |
| İstifade Et | Kamuda ve özel sektörde uygulamaların yaygınlaştırılması |
| Üret | Yerli teknoloji, model ve altyapı üretimi |
| Yönet | Yönetişim, düzenleme, denetim ve etik çerçeve |
Bu eksenler altında toplam 16 eylem tanımlanmıştır.
4. Sayısal hedefler
| Hedef | Ölçek / süre |
|---|---|
| Veri merkezi kurulu kapasitesi | 1 GW (2030) |
| Altyapı yatırımı seferberliği | ≥ 10 milyar USD |
| Kamu yatırımlarından YZ payı | ≥ %2 |
| İleri düzey uzman | 10.000 kişi |
| Uygulama profesyoneli | 100.000 kişi |
| YZ okuryazarlığı eğitimi | 5.000.000 vatandaş (2 yıl), 81 il |
| Açık kamu veri seti | 2.000+ (Ulusal Veri Kütüphanesi, 2030) |
| Düzenleyici deneyim alanı | 5+ |
| Girişimci tek pencere onayı | azami 30 iş günü |
5. İlkeler
Plan; insan merkezlilik, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri üzerine kurulmuştur. Bu ilke seti, AB Yapay Zeka Yasası'nın risk temelli yaklaşımıyla birebir örtüşmemekle birlikte, insan gözetimi ve güvenilirlik başlıklarında kavramsal olarak aynı yöne bakmaktadır. Türkiye'de faaliyet gösterip AB pazarına da ürün veya çıktı sunan şirketler bakımından, iki çerçevenin ortak paydası olan dokümantasyon, veri yönetişimi ve insan gözetimi kayıtları tek bir uyum dosyasında toplanabilir.
Şirketler için pratik çıkarım
Eylem planı bugün için bir yükümlülük kaynağı değil, bir uyum takvimi öngörüsüdür. Kamuyla iş yapan veya düzenlemeye tabi sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşlar için makul ilk adımlar: kullanılan yapay zekâ sistemlerinin envanterinin çıkarılması, veri kaynaklarının ve hukuki dayanaklarının kayda geçirilmesi, insan gözetimi eşiklerinin yazılı hâle getirilmesi ve ihale süreçlerinde talep edilmesi muhtemel teknik dokümantasyonun şimdiden hazırlanması.
