Güncellendi: 2 Kasım 2026. Metin; veri tabanı, mahkeme kararları, Türkiye Barolar Birliği rehberi ve Ankara dosyasına ilişkin haberlerle karşılaştırıldı, kaynaklara bağlantı verildi. Veri tabanı rakamları 2 Kasım 2026'ya göre güncellendi. Baroya ve savcılığa yazan, üçüncü bir kişi değil, Kızılcahamam'daki mahkemedir. Kendini temsil eden taraflar veri tabanında "önemli bir pay" değil, en büyük gruptur. İstanbul mahkemesinin yapay zekâ beyanı artık kararların kendisinden aktarılıyor. Hindistan uygulaması belirtildi; Mata v. Avianca artık yaptırım alan "ilk" dosya olarak nitelenmiyor. Mahkemelerin üç "aşaması", ekonomi, eşitsiz tespit, sigorta ve müvekkil soruları bölümleri ile bir aracın "elli kullanımda bir" hata yapması gibi kaynaksız iddialar çıkarıldı. Beşinci Daire'nin gerekçeleri belirtildi; Hukuki Haber'in Kısa Dalga haberini aktardığı açıklandı.

Düzeltme (19 Ekim 2026): Lisans uzaklaştırmalarına (ilki 2026'da değil, 2023'te Colorado'da verildi), Withers v. City of Aberdeen kararına, State Farm dosyasındaki 999,99 dolarlık yaptırıma ve İstanbul mahkemesi örneğine ilişkin anlatımı düzelttik, Ankara'daki atıflara ilişkin nitelendirmeyi ilgili avukata dayandırdık, Ankara'daki avukat hakkında yaptırım değil soruşturma bulunduğunu açıkladık ve geri çekilen bir yazıya verilen bağlantıyı kaldırdık.

Araştırmacı Damien Charlotin'in tuttuğu AI Hallucination Cases veri tabanı, 2 Kasım 2026'da, mahkemenin bir tarafın yapay zekânın uydurduğu malzemeye dayandığını tespit ettiği veya ima ettiği, dünya çapında 2.246 karar listeliyordu. Türkiye listede yok, ancak basına yansıyan kendi dosyası var: Haziran 2026 haberlerine göre Ankara'da bir avukat, yapay zekâ aracıyla üretilen Yargıtay künyeleri bulunamayınca hem ceza hem baro incelemesiyle karşılaştı. Bu not, mahkemelerin ne yaptığını, Türkiye Barolar Birliği'nin 28 Ağustos 2026 tarihli rehberinin ne dediğini ve doğrulamanın ne gerektirdiğini anlatıyor.

Sorun ne kadar büyük?

Veri tabanı kamuya açık en iyi sayımdır, ama eksiksiz bir döküm değildir. Yazarı onu devam eden bir çalışma olarak niteliyor ve yapay zekâ kullanımının yalnızca iddia edildiği bazı kararları da içerdiğini söylüyor. AFP'ye göre Haziran 2026 ortasında yaklaşık 1.600 kayıt vardı. 2 Kasım 2026'da sayfa, başı çeken ülkeler için şunları gösteriyordu:

  • Amerika Birleşik Devletleri: 1.517
  • Kanada: 240
  • Avustralya: 112
  • Birleşik Krallık: 89
  • İsrail: 58

Veri tabanının indirilebilir dosyasında kendini temsil eden taraflara ilişkin yaklaşık 1.290, avukatlara ilişkin yaklaşık 880 kayıt var. Artış, daha fazla yapay zekâ kullanımını, daha yakın denetimi ve daha iyi derlemeyi yansıtıyor olabilir. Rakamlar bu nedenleri birbirinden ayırmıyor.

Ne tür uydurmalar var?

Farklı riskler taşıyan üç hatayı ayırmak yararlı. Bu ayrım bize aittir.

  • Uydurma karar. Var olmayan bir karara atıf. Veri tabanında yapılacak bir arama bunu ortaya çıkarmalıdır.
  • Uydurma içerik. Doğru künyeli gerçek bir karar, söylemediği bir şeyi söylüyormuş gibi anlatılır. Bunu yalnızca kararı okuyan yakalar.
  • Bozuk künye. Gerçek gerekçe, yanlış esas veya karar numarası. Ankara'daki avukat olanın bu olduğunu söylüyor. Yalnızca içeriği kontrol eden avukat bunu fark etmez.

Dil modeli neden esas numarası uyduruyor?

Dil modeli, sırada ne geleceğini tahmin ederek metin üretir. Künye, mahkeme, numara ve tarihten oluşan düzenli bir örüntüdür; bu yüzden örüntüyü üretmek kolaydır. Veri tabanındaki bir kayıtla eşleştirmek ise başka bir iştir ve temel model bunu yapmaz. Önce gerçek bir veri tabanında arama yapan araçlar daha güvenlidir, ama yine gevşek özetleyebilir veya kararları karıştırabilir. Modele atfın gerçek olup olmadığını sormak yalnızca yeni bir üretilmiş yanıt verir. Güvenilir kontrol aracın dışındadır: künye, yetkili kayıtta aranır.

Ankara dosyasında ne oldu?

Olgular yalnızca basın haberlerinden, büyük ölçüde avukatın kendi anlatımından biliniyor; mahkemenin yazısı yayımlanmadı. Kısa Dalga Haziran 2026'da haberleştirdi, Hukuki Haber aynı haberi aktardı; karar notumuz özetliyor.

  • Dilekçe. Ankara'nın Kızılcahamam ilçesindeki bir hukuk davasında bir avukat, Yargıtay kararlarıyla desteklemek için yapay zekâ aracı kullandı.
  • Fark edilmesi. Karşı taraf avukatı duruşmada kararların uydurma olduğunu söyledi.
  • Mahkeme. Avukata göre mahkeme, kararların ulusal yargı ağı UYAP'ta belirtilen şekliyle bulunamadığını kaydetti. Aynı gün Ankara Barosu'na ve savcılığa yazdı.
  • Avukatın anlatımı. İçeriğin gerçek olduğunu, aracın yanlış numaralar eklediğini, üç karar gibi görünenlerin aslında tek kararın farklı künyeleri olduğunu söylüyor. Hangi suçun isnat edildiğinin kendisine söylenmediğini de belirtiyor.

2 Kasım 2026 itibarıyla iki incelemenin sonucu bilinmiyor. Basına yansıyan bir kusur tespiti yok.

Hangi yükümlülük ihlal ediliyor?

Yükümlülüğün teknolojiyle ilgisi yok. Avukat, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 34. maddesine göre özenle davranmak; taraflar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 29. maddesine göre dürüst davranmak zorunda. İkisi de yeni değil. Araştırmaya benzeyen bir şeyi hızla üreten bir araç, üstünkörü kontrolü yeterliymiş gibi gösteriyor.

Bizim analizimize göre ceza boyutu çok daha zor. Sahtecilik suçları genel olarak kast ister; gerçekten böyle olduysa doğru içeriği yanlış numarayla aktaran avukat, kasten kaynak uyduran avukattan farklı konumdadır. Güvenilmez olduğunu bildiği kaynağa dayanmayı sürdüren avukat ise yine başka bir konumdadır. Disiplin sorusu özene dayanır. Bu konuda bir Türk kararı bulunamadı.

Başka ülkelerde mahkemeler ne yapıyor?

Tepkiler uyarıdan kararın ortadan kaldırılmasına kadar uzanıyor. Aşağıdaki örnekler veri tabanından veya bağlantı verdiği kararlardan alındı.

  • Masraf ve düşük para cezaları. Kayıtlarda Booker v. Kroger dosyasında 8.000 dolar (28 Ağustos 2026), New Mexico'da bir cinayet istinafında 5.000 dolar (21 Ağustos 2026) ve Beus Gilbert PLLC v. BYU dosyasında 3.000 dolar (9 Eylül 2026) var. Los Angeles Yüksek Mahkemesi'nde bir hâkimin, var olmayan yedi atıf nedeniyle State Farm avukatına 999,99 dolar ödeme emri verdiği bildirildi; bu, mahkemelerin genel olarak Eyalet Barosu'na bildirim yapması gereken sınırın bir sent altında.
  • Daha yüksek yaptırımlar. Whiting v. City of Athens (13 Mart 2026) kararında Altıncı Daire, iki düzineden fazla sahte atıf ve yanlış aktarım tespit etti; iki avukata kişi başı 15.000 dolar, iki kat masraf ve başka yaptırımlar verdi. Veri tabanındaki en yüksek ABD doları tutarı, Couvrette v. Wisnovsky (D. Oregon) dosyasında para cezası ve masraf kararından oluşan 110.204 dolardır.
  • Uzaklaştırma ve dosyadan çıkarma. Veri tabanı, Kasım 2023'te Colorado'da bir avukata verilen 90 günlük uzaklaştırmayı kaydediyor. Ayrıca Nebraska Yüksek Mahkemesi'nin Mart 2026 tarihli kararını (dilekçenin dosyadan çıkarılması ve avukatın disipline sevki) ve sonraki bir uzaklaştırmayı kaydediyor. İki tarafın da uydurma atıf sunduğu Withers v. City of Aberdeen (8 Haziran 2026) dosyasında Mississippi'deki federal hâkim, dört avukatı da dosyadan çıkardı, toplam 8.000 dolar para cezası verdi ve eyalet dışından gelen iki avukatın o bölge mahkemesinde iki yıl dava almasını yasakladı.
  • Sevk. İngiltere ve Galler'de Ayinde (2025) kararı avukatları meslek kuruluşlarına gönderdi. Daha önce Mata v. Avianca (2023) dosyası New York'ta yaptırımla bitmişti.
  • Kararın ortadan kaldırılması. Hindistan Yüksek Mahkemesi Pooja Ramesh Singh (Temmuz 2026) kararında, sahte malzemeye dayanan kararın sonucu etkileyip etkilemediğine bakılmaksızın "hukuk gözünde karar olmadığını" ("no decision in the eyes of the law") söyledi. Bunu Gadiya (Eylül 2026) kararında yineledi. ABD Beşinci Daire de Ekim 2026'da, hâkimin kararlarındaki yapay zekâ halüsinasyonlarını ve hukuki hataları belirterek ihtiyati tedbiri kaldırdı ve dosyanın başka hâkime verilmesini emretti. Quebec'te bir mahkeme, var olmayan kaynaklara dayanan bir hakem kararını iptal etti.

Türkiye Barolar Birliği rehberi ne diyor?

Türkiye Barolar Birliği, 28 Ağustos 2026'da Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi'ni yayımladı. Rehber kendisini tavsiye olarak niteliyor. Yine de bir disiplin kurulu veya mahkeme, özenli bir avukatın ne yapması gerektiğini sorduğunda başvurulabilir. Kullanımı dört gruba ayırıyor:

  • Serbest yardımcı kullanım: genel mevzuat araştırması, anonim planlama, kamuya açık metinlerin özeti.
  • Sınırlı ve kontrollü kullanım: ilk taslaklar, anonimleştirilmiş özetler, içtihat ön elemesi.
  • Özel güvenceye ve gerekli hâllerde onama bağlı kullanım: hassas dosyalar, KVKK kontrolü yapılan kapalı sistemlerde.
  • Yasak kullanım: müvekkil verilerinin güvencesiz sistemlere aktarılması veya insan denetimi olmadan hukuki karar verilmesi gibi.

Çıktı, müvekkile, mahkemeye veya üçüncü kişiye gitmeden önce resmî kaynaklardan doğrulanmalı. Rehber verilerin yeri, saklama ve alt işleyenler konularını da ele alıyor; bunlar KVKK ve yapay zekâ yönetişimi rehberimizdeki sorularla aynı. Yapay zekânın kazandırdığı sürenin çalışılmış süre gibi faturalandırılmaması gerektiğini ve salt yapay zekâ kullanımının disiplin sebebi sayılmaması gerektiğini söylüyor.

Hukuki Haber'deki bir değerlendirme iki eleştiri getiriyor: Metin tavsiyeden söz ederken "zorunludur" gibi ifadeler kullanıyor ve ajan sistemlerini ayrı bir risk olarak ele almıyor. İkisine de katılıyoruz.

Aracı mahkeme kullanırsa?

Dilekçedeki uydurma atıfı karşı taraf yakalayabilir. Kararda ise mahkemenin otoritesini taşır. Türk uygulamasında sorumlu uçta, açıklanmış bir örnek bulduk. Bir tenfiz davasında İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi, 30 Nisan 2026 tarihli kararında yapay zekâyı yalnızca Hollanda kararlarını doğrulamak ve çevirmek için kullandığını kaydetti. Kamu Görevlileri Etik Kurulu'nun 2024/108 sayılı kararına dayandı; yorumu ve kararı hâkime bıraktı. Aynı dosyadaki 15 Mayıs 2025 tarihli önceki karar da aynı beyanı içeriyordu ve başka, usule ilişkin nedenlerle kaldırıldı.

2 Kasım 2026 itibarıyla hâkimlerin bu araçları kullanmasına ilişkin genel bir Türk kuralı bulunamadı. Kolombiya Anayasa Mahkemesi konuya ilişkin ilkeler koydu.

Avukatı olmayan kişiler ne olacak?

Veri tabanındaki en büyük grup onlar. Özen, imza ve disiplin çerçevesi onlara uymuyor. Kendini temsil eden taraf, meslek mensubu olarak bir yükümlülük taşımaz; ama güvenilirliğini yitirebilir veya masrafa mahkûm olabilir. Bize göre burada yararlı yanıtlar tasarım ve mahkeme uygulamasındadır: tüketici araçlarında görünür uyarılar ve taraflara yapay zekâ kaynaklı atıfların kontrol edilmesi gerektiğini söyleyen mahkeme bilgilendirmeleri.

Doğrulama ne gerektiriyor?

"Çıktıyı kontrol edin" demek pek işe yaramayacak kadar belirsiz. Aşağıdaki adımlar bizim önerilerimizdir ve rehberden daha ileri gider.

  • İşleri ayırmak. Argümanı yapılandırmak veya dili düzeltmek daha düşük risklidir. Kaynak üretmek yüksek risklidir. Künyeler sohbet penceresinden değil, veri tabanından gelmeli.
  • Künyeyi doğrulamak. Kararı UYAP'ta veya Yargıtay karar arama gibi yetkili bir kaynakta açın; daireyi, esas ve karar numarasını, tarihi teyit edin.
  • İlgili kısmı okumak. Uydurma içeriği yakalamanın tek yolu budur.
  • Yapay zekâ destekli kısımları işaretlemek ve işareti ancak kontrol sonrası kaldırmak.
  • Kontrol edecek kişiyi belirlemek. Dosyada birden fazla kişi çalışıyorsa.
  • İstemi ve çıktıyı saklamak. Ne olduğunu göstermeye yardımcı olabilir.
  • Veriyi korumak. Kimlik belirleyici dosya bilgilerini genel asistana girmeyin. Bkz. eğitim verisi: önce çözülmesi gereken KVKK ve GDPR soruları.
  • Yazıya dökmek. Yapay zekâ kullanım politikası rehberimiz bir çerçeve sunuyor; Barolar Birliği rehberi de yazılı politika öneriyor.

Bundan sonra ne izlenmeli?

Ankara dosyasının bir iddianame veya disiplin kararıyla sonuçlanıp sonuçlanmayacağı. Barolar Birliği rehberinin bağlayıcı hâle getirilip getirilmeyeceği veya bir disiplin kurulunca anılıp anılmayacağı. Uydurma atıf içeren bir Türk kararının ortaya çıkıp çıkmayacağı ve istinaf mahkemelerinin nasıl tepki vereceği.

Sıkça sorulan sorular

Türk avukatın yapay zekâ kullanması meslek kurallarına aykırı mı?

Hayır. Türkiye Barolar Birliği rehberi, salt yapay zekâ kullanımının disiplin sebebi sayılmaması gerektiğini söylüyor. Risk, doğrulanmamış malzemeyi sunmaktan doğar ve bu, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 34. maddesindeki özen yükümlülüğünü ilgilendirir.

Ankara'daki yapay zekâ atfı dosyasında ne yanlış gitti?

Avukata göre yapay zekâ aracı, gerçek Yargıtay kararlarına yanlış esas ve karar numaraları ekledi. Karşı taraf avukatı duruşmada konuyu gündeme getirdi; mahkeme de bildirildiğine göre UYAP kontrolünün ardından aynı gün Ankara Barosu'na ve savcılığa yazdı. Sonuç bilinmiyor.

Türkiye'de yapay zekâ atıf hatası nedeniyle avukat hakkında ceza soruşturması açılabilir mi?

Ankara dosyasında soruşturma açıldığı, avukata göre belirli bir suç gösterilmediği bildiriliyor. Sahtecilik suçları genel olarak kast istediğinden, bize göre bir suçun oluşup oluşmadığı kuşkulu. Bu konuda Türk kararı bulunamadı.

Barolar Birliği'nin yapay zekâ rehberi bağlayıcı mı?

Hayır. Türkiye Barolar Birliği'nin 28 Ağustos 2026 tarihli rehberi kendisini tavsiye olarak niteliyor. Yine de özenli bir avukatın ne yapması gerektiğini gösteren bir kaynak olarak başvurulabilir.

Bugüne kadarki en yüksek yapay zekâ atfı yaptırımı nedir?

AI Hallucination Cases veri tabanında 2 Kasım 2026'daki en yüksek ABD doları tutarı, masraf kararı dahil, Couvrette v. Wisnovsky dosyasındaki 110.204 dolardır. Veri tabanında başka para birimlerinde daha yüksek tutarlar da var; örneğin Birleşik Krallık'ta 100.000 sterlinlik bir masraf kararı. Veri tabanı eksiktir; uzaklaştırma veya dosyadan çıkarma daha ağır sonuçlar doğurabilir.

Bir kararda uydurma atıf varsa ne olur?

Karar ortadan kaldırılabilir. Hindistan Yüksek Mahkemesi, böyle bir kararın sonuca etkisine bakılmaksızın "hukuk gözünde karar olmadığını" söyledi. ABD Beşinci Daire de 2026'da, hâkimin kararlarındaki halüsinasyonları ve hukuki hataları belirterek ihtiyati tedbiri kaldırdı ve dosyayı başka hâkime verdirdi.

Burhan Doğuş Ayparlar'ın Görüşü

Bu bölüm, sitenin kurucusu Av. Burhan Doğuş Ayparlar'ın kişisel değerlendirmesidir.

Avukatın anlatımı doğruysa, Ankara dosyasındaki ceza soruşturması bence bir hatadır. Sahteciliğe ilişkin ceza hükümleri kast ister. Bu anlatıma göre bir araç doğru bir önermeye yanlış numara ekledi, bir meslek mensubu da numarayı kontrol etmedi. Bu ihmaldir ve ihmalin yeri barodur. Ceza soruşturması gizlemeyi de teşvik edebilir; oysa en yararlı davranış, hatayı fark edip mahkemeye söyleyen avukatın davranışıdır.

Bunun teknoloji değil, daha çok meslek disiplini meselesi olduğunu da düşünüyorum. Modellerdeki hiçbir gelişme doğrulanmamış bir künyeyi imzalamayı güvenli kılmaz. Söz konusu yükümlülük eskidir.

Beni en çok kaygılandıran karardır. Dilekçedeki uydurma atıf karşı tarafla karşılaşır; karardaki ise istinafa kadar kimseyle karşılaşmayabilir. Türk mahkemeleri için hemen kısa bir kural yazardım: hesap, çeviri, özet ve karşılaştırma için izinli; gerekçe yazmak veya kaynak bulmak için değil.

Barolar Birliği rehberini doğru bir adım ve makul bir ilk taslak olarak görüyorum. Doğrulamaya ilişkin kısa ve bağlayıcı bir kuralı, bazı ABD mahkemelerinin istediği türden dilekçede bir beyan satırını ve ilk ve tekrarlanan olayların nasıl ele alınacağına dair yayımlanmış bir politikayı tercih ederim. Bana göre bu uygulanabilir ve ölçülüdür; istediğimiz davranışı hedefler.

Benim koruyacağım alışkanlık basit. Araç neye bakacağınızı söylesin. Künyeyi veri tabanından alın, kararı açın, dayandığınız paragrafı okuyun, sonra imzalayın.

Kaynaklar: AI Hallucination Cases veri tabanı ve dosyası (Damien Charlotin, 2 Kasım 2026'da okundu) ile barındırdığı kararlar; AFP haberi (Malay Mail, Haziran 2026); Kısa Dalga ve Hukuki Haber (Haziran 2026); ABD Altıncı Daire İstinaf Mahkemesi, No. 24-5918, ve Beşinci Daire, No. 25-60496; State Farm yaptırımına ilişkin basın haberi; Türkiye Barolar Birliği rehberi (28 Ağustos 2026) ve Hukuki Haber değerlendirmesi; İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi kararı; 1136 ve 6100 sayılı Kanunlar; RAILS'in yapay zekâ kararları listesi. Rakamlar veri tabanı büyüdükçe değişir; dosya, birden çok ülkeli kayıtları sayfadan farklı sayabilir. Ankara dosyası basın haberlerine ve avukatın anlatımına dayanıyor, kusur tespiti ima edilmiyor. Genel bilgi niteliğindedir, hukuki görüş değildir. Değerlendirmeler yazara aittir.