Güncellendi: 1 Kasım 2026. Metin, kabul edilmiş mevzuat olarak ve (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük'e madde atıflarıyla yeniden yazıldı.

Düzeltme (19 Ekim 2026): Bu not, Dijital Omnibus resmen kabul edilmeden önce yazılmıştı; Omnibus'un (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük olarak yayımlanmasını (27 Temmuz 2026'dan beri yürürlükte) ve 2 Aralık 2026'dan itibaren eklediği yeni yasaklı uygulamaları yansıtacak şekilde güncellendi.

EU AI Act'in temel yüksek risk tarihi 2 Ağustos 2026'dan 2 Aralık 2027'ye alındı. Yapay Zekâ Dijital Omnibusu olarak bilinen (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük, 24 Temmuz 2026'da AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandı ve 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Tüzük, Ek III'te sayılan yüksek riskli sistemler için 2 Aralık 2027'yi, Ek I kapsamındaki ürünlerdeki yapay zekâ için 2 Ağustos 2028'i öngörüyor. Yasaklar, genel amaçlı yapay zekâ kuralları ve 50. maddedeki şeffaflık yükümlülükleri ertelenmedi.

Tam olarak ne ertelendi?

Yalnızca III. Bölüm'ün 1-3. kısımlarındaki yüksek risk kuralları ertelendi ve iki yol farklı tarihlere alındı.

  • Ek III sistemleri (işe alım, kredi puanlaması, sınav gözetimi gibi sayılan kullanımlar): 2 Ağustos 2026'dan 2 Aralık 2027'ye, yani 16 ay.
  • Ek I sistemleri (asansör, oyuncak, tıbbi cihaz gibi AB ürün mevzuatı kapsamındaki ürün veya güvenlik bileşeni olan yapay zekâ): 2 Ağustos 2027'den 2 Ağustos 2028'e, yani 12 ay.

Bu tarihler, Omnibus'un 1. maddesinin 40/b bendiyle değiştirilen 113. maddenin üçüncü fıkrasının (c) bendinde yer alıyor. Komisyon'un uygulama takvimi de aynı tarihleri gösteriyor. Komisyon'un sınıflandırma kılavuzu çıkarma görevini düzenleyen 6. maddenin 5. fıkrası erteleme dışında bırakıldı.

Nasıl kabul edildi, neden ertelendi?

Erteleme olağan yasama yoluyla yapıldı ve Tüzük'te belirtilen uygulamaya dönük bir gerekçeye dayanıyor. Parlamento 16 Haziran 2026'da tutumunu kabul etti, Konsey 29 Haziran 2026'da karar verdi. Metin 8 Temmuz 2026'da Strazburg'da imzalandı. 4. maddesine göre yayımını izleyen üçüncü gün yürürlüğe girdi.

Gerekçeyi 40. gerekçe açıklıyor: standartlar, ortak spesifikasyonlar ve kılavuzlar gecikti, ulusal otoritelerin kurulması da geç kaldı. Bu durum kuralların etkili uygulanmasını tehlikeye atıyor ve uyum maliyetlerini artırıyordu. İki ayrı tarih ise Tüzük'ün başlangıçtaki Ek III-Ek I farkıyla ve uyum için gereken süreyle açıklanıyor.

Neler ertelenmedi?

Tüzük'ün diğer tarihlerinin çoğu yerinde duruyor; ertelemeyi genel bir rahatlama gibi okuyan şirket yanılır.

  • Yasak uygulamalar (m. 5): 2 Şubat 2025'ten beri uygulanıyor.
  • Yapay zekâ okuryazarlığı (m. 4): 2 Şubat 2025'ten beri uygulanıyor. Omnibus maddeyi yeniden yazdı, ancak sağlayıcı ve uygulayıcıların önlem alma yükümlülüğü sürüyor. Belirli bir düzeyi güvence altına almaları gerekmiyor.
  • Genel amaçlı yapay zekâ modelleri (m. 53): 2 Ağustos 2025'ten beri uygulanıyor. Bu tarihten önce piyasadaki modellerin süresi 2 Ağustos 2027'de doluyor (m. 111/3).
  • Şeffaflık (m. 50): 2 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor. Sitedeki işaretleme yazısına bakılabilir.
  • Veri koruma: GDPR ve Türkiye'de KVKK bu takvimden bağımsız olarak uygulanıyor. Değişik m. 2/7, 4a ve 59. maddeler dışında AB veri koruma hukukunu etkilemediğini söylüyor.

Takvimin tamamı sitedeki Yapay Zekâ Tüzüğü mevzuat notunda yer alıyor.

Omnibus neler ekledi veya öne aldı?

Aynı Tüzük, Aralık 2027'den çok önce uygulanan değişiklikler de getirdi.

  • 2 Aralık 2026: rıza dışı mahrem görüntü veya çocukların cinsel istismarı materyali üreten sistemlere yeni yasaklar (m. 5/1-ba ve bb). Bkz. çıplaklaştırma yasağı yazısı.
  • 2 Aralık 2026: piyasadaki üretken sistemlerin makine tarafından okunabilir işaretleme geçiş süresinin sonu (m. 111/4; Komisyon soru-cevap metni).
  • 27 Temmuz 2026: 4a maddesi, önyargı tespiti için özel nitelikli kişisel verilerin sıkı şartlarla ve istisnaen işlenmesine izin veriyor. Başka AB mevzuatını değiştiren 102-110. maddeler de bu tarihten itibaren uygulanıyor.

Ek I de değişti. Makineler A bölümünden B bölümüne geçti; böylece makinelerdeki yapay zekâ, yalnızca m. 6/1, m. 60a ve 102-112. maddeleri uygulayan m. 2/2'ye tabi hâle geldi. m. 6/1a'ya göre yalnızca kullanım kolaylığı gibi güvenlik dışı amaçlarla kullanılan yapay zekâ, arızası sağlık ve güvenliği tehlikeye atmıyorsa güvenlik bileşeni sayılmaz (m. 6/1b). m. 2/13 de Komisyon'un 2 Ağustos 2027'ye kadar, A bölümündeki mevzuatın eşdeğer koruma sağladığı yerlerde bazı gereklilikleri sınırlayabilecek yetki devrine dayalı düzenlemeler kabul etmesini öngörüyor.

Piyasadaki sistemler ne olacak?

Değişik m. 111/2'ye göre III. Bölüm'ün uygulanma tarihinden önce piyasaya sunulan veya hizmete alınan yüksek riskli sistemler, ancak bu tarihten sonra tasarımlarında önemli değişiklik olursa kapsama girer. Bir istisna var: kamu otoritelerince kullanılması amaçlanan yüksek riskli sistemlerin sağlayıcı ve uygulayıcıları 2 Ağustos 2030'a kadar uyum sağlamalıdır.

Omnibus'un gerekçelerine göre belirleyici olan, o tip ve modelin ilk biriminin AB pazarına çıktığı tarihtir. Sonradan yapılan önemli tasarım değişikliği tam uyum yükümlülüğünü doğurur. Dolayısıyla 2027'nin başında piyasaya sürülen sistem ile 2028'de yeniden tasarlanan sürümü farklı yükümlülüklere tabi olabilir. 5. madde ise piyasadaki sistemlere her hâlükârda uygulanır.

Erteleme planlamayı nasıl etkiliyor?

Ek süre kuruluşlara kontrolleri kurmak için alan açıyor; hazırlık ise şimdiden başlayabilir.

  • Önce sınıflandırma. Sitedeki risk kademesi yazısı ve yüksek risk testi ölçütleri adım adım anlatıyor. Komisyon'un sınıflandırma kılavuzu henüz taslak; örnekler değişebilir.
  • Standartları izlemek. Kalite yönetimine ilişkin ilk uyumlaştırılmış standart EN 18286'nın referansı, (AB) 2026/2274 sayılı Uygulama Kararı ile 14 Ekim 2026'da yayımlandı. Etkisini EN 18286 yazısı anlatıyor.
  • AB dışına etkiyi kontrol etmek. AB pazarına sistem sunan veya sisteminin çıktısı AB'de kullanılan Türk sağlayıcı m. 2/1 kapsamına girer. AB dışındaki yüksek riskli sistem sağlayıcıları AB temsilcisi de atamak zorundadır (m. 22/1).

Sık sorulan sorular

EU AI Act'in yüksek risk tarihi ertelendi mi?

Evet. 27 Temmuz 2026'dan beri yürürlükte olan (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük, EU AI Act'in yüksek risk yükümlülüklerini Ek III sistemleri için 2 Aralık 2027'ye, Ek I ürünlerindeki yapay zekâ için 2 Ağustos 2028'e aldı. Bu bir öneri değil, kabul edilmiş mevzuattır.

Dijital Omnibus EU AI Act yasaklarını erteledi mi?

Hayır. EU AI Act'in 5. maddesindeki yasaklar 2 Şubat 2025'ten beri uygulanıyor. Yapay Zekâ Dijital Omnibusu, rıza dışı mahrem görüntü ve çocukların cinsel istismarı materyaline ilişkin iki yeni yasak ekledi; bunlar 2 Aralık 2026'da uygulanmaya başlıyor.

Aralık 2027 tarihi bütün yüksek riskli sistemler için mi geçerli?

Hayır. 2 Aralık 2027 tarihi, EU AI Act'in Ek III'ünde sayılan yüksek riskli sistemler için geçerlidir. Ek I ürün mevzuatı kapsamındaki ürün veya güvenlik bileşeni niteliğindeki yapay zekâ için 2 Ağustos 2028 uygulanır; makineler artık m. 2/2'deki daha dar B bölümü kurallarına tabidir.

Kullanımdaki yüksek riskli sistemler Aralık 2027'ye kadar uyum sağlamalı mı?

Kendiliğinden değil. EU AI Act'in m. 111/2 hükmüne göre uygulama tarihinden önce piyasaya sunulan sistemler, ancak bu tarihten sonra tasarımları önemli ölçüde değişirse kapsama girer. Kamu otoritelerince kullanılması amaçlanan yüksek riskli sistemler ise her hâlükârda 2 Ağustos 2030'a kadar uyum sağlamalıdır.

Kaynaklar: AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanan (AB) 2024/1689 ve (AB) 2026/1744 sayılı Tüzükler; Komisyon'un 12 Ekim 2026 tarihli ve (AB) 2026/2274 sayılı Uygulama Kararı (AB Resmî Gazetesi, 14 Ekim 2026); Komisyon'un takvim ve kılavuz sayfaları (1 Kasım 2026'da okundu). Genel bilgi niteliğindedir, hukuki görüş değildir.