Olay
Başvurucu, 23 Ağustos 2019'da Moskova metrosunda, davası kamuoyunda geniş yankı uyandıran bir protestocunun gerçek boyutlu karton figürüyle yolculuk etti; figürün elinde, barışçıl protestolar nedeniyle beş yıla kadar hapis istemiyle yargılandığını belirten bir pankart vardı. Polis, eylemin fotoğraf ve videolarını herkese açık bir sosyal medya kanalında buldu. Başvurucuya göre polis onu yüz tanıma teknolojisiyle tespit etti, geçtiği metro istasyonlarının kamera kayıtlarını topladı ve birkaç gün sonra canlı yüz tanıma ile metroda bulup yakaladı. Başvurucu, tek kişilik gösteriyi bildirmediği için idari suçtan mahkûm edildi ve 20.000 ruble para cezasına çarptırıldı.
Hukuki soru
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önündeki sorun, idari suç kovuşturmasında yüz tanıma teknolojisi kullanılarak biyometrik verilerin işlenmesinin ve başvurucunun mahkûmiyetinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) m.8 (özel hayata saygı) ve m.10 (ifade özgürlüğü) ile bağdaşıp bağdaşmadığıydı. Rus hukuku polise bu teknolojinin kullanımını kayda geçirme veya ilgili kişiyi bilgilendirme yükümlülüğü getirmediğinden, teknolojinin gerçekten kullanıldığının ispatı da ayrı bir sorun oluşturuyordu. Rusya'nın 16 Eylül 2022'de Sözleşme'ye taraf olmaktan çıkması nedeniyle Mahkeme'nin yetkisi de incelendi.
Karar
Mahkeme, olaylar 16 Eylül 2022'den önce gerçekleştiği için yetkili olduğunu kabul etti ve oybirliğiyle iki ihlal buldu. Başvurucunun bu kadar hızlı tespit edilmesinin başka bir açıklaması bulunmadığından ve Hükümet de bunu açıkça inkâr etmediğinden yüz tanıma teknolojisinin kullanıldığını kabul etti. Müdahalenin iç hukukta dayanağı vardı; ancak teknolojinin kapsamını ve uygulanmasını düzenleyen ayrıntılı kurallar ve kötüye kullanıma karşı güçlü güvenceler yoktu. Kamu düzeni için tehlike oluşturmayan barışçıl bir eylem nedeniyle başvurucunun tespit edilip yakalanması “zorlayıcı bir toplumsal ihtiyaca” karşılık gelmiyordu. Rusya'nın 9.800 avro manevi tazminat ve 6.400 avro masraf ödemesine hükmedildi.
Neden önemli
Glukhin, AİHM'in yüz tanıma teknolojisini doğrudan ele aldığı ilk karardır. Mahkeme, canlı yüz tanımanın özellikle müdahaleci niteliğini vurgulayarak bu teknolojinin kullanımı için ayrıntılı kurallar ve kötüye kullanıma ve keyfîliğe karşı güçlü güvenceler aradı. Karar, polisin teknolojiyi kullandığını kayda geçirme yükümlülüğü bulunmadığında kullanımın ispatındaki güçlüğü de ele aldı. Mahkeme, başka bir açıklama bulunmadığı ve Hükümet de açıkça inkâr etmediği için teknolojinin kullanıldığını kabul etti.
İlgili aşamalar
Daire kararı 4 Ekim 2023'te kesinleşti.