Olay
Adalet Bakanlığı, Bilim ve BİT Bakanlığıyla birlikte göç kontrolüne uygun yapay zekâ tabanlı bir yüz tanıma modeli geliştirmek amacıyla “yapay zekâ tanımlama ve takip sistemi” projesini yürüttü. 23 Temmuz 2020'de Incheon Havalimanı'nın güvenlikli bölgesinde, şirketlerin dış ağlardan yalıtılmış ortamda çalışabileceği bir test laboratuvarı açıldı. Bakanlık, göç kontrolünde topladığı yaklaşık 170 milyon yüz fotoğrafını yalnızca uyruk, cinsiyet ve doğum yılı kalacak biçimde kimliksizleştirip laboratuvardaki eğitim sunucusuna aktardı ve projeye katılan şirketlerin kullanımına açtı. Olay Ekim 2021'de kamuoyuna yansıyınca proje 25 Kasım 2021'de askıya alındı, 31 Aralık 2021'de sona erdi ve veriler 2 Mart 2022'de imha edildi.
Hukuki soru
2005 ile 2021 arasında Kore'ye giriş çıkış yapmış vatandaş ve yabancılardan oluşan başvurucular, başta kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı olmak üzere temel haklarının ihlal edildiğini ileri sürdü. İnceleme üç konuyu kapsıyordu. Birincisi, yüz verilerinin yapay zekâ eğitimi için üçüncü kişilere aktarılmasıydı. İkincisi, göç görevlilerine biyometrik bilgileri giriş ve çıkış kontrolünde kullanma yetkisi veren Göç Kontrolü Kanunu'nun 3/5, 6/6, 12-2/5 ve 28/6 maddeleriydi. Üçüncüsü ise yasama organının, biyometrik bilgilerin yapay zekâ algoritması eğitimi amacıyla işlenmesini yasaklayan bir düzenleme yapmamasıydı.
Karar
Anayasa Mahkemesi 26 Şubat 2026'da oybirliğiyle başvuruların tamamını kabul edilemez buldu. Aktarım işlemi yönünden, proje sona erdiği ve veriler imha edildiği için hukuki korunma yararı ortadan kalkmıştı. Bakanlığın benzer bir proje planlamadığını bildirmesi karşısında işlemin tekrarlanacağı da söylenemezdi. İşlemin hukuka uygunluğu öncelikle Göç Kontrolü Kanunu ile Kişisel Bilgilerin Korunması Kanunu'nun yorumuna bağlıydı ve verinin kapsamı, kimliksizleştirme düzeyi, şirketlerin seçimi ve güvenlik önlemleri gibi somut unsurlara göre değerlendirilmeliydi; bu nedenle istisnai inceleme yararı da kabul edilmedi. Kanun hükümleri bir uygulama işlemini gerektirdiğinden doğrudanlık şartı yoktu. Yapay zekâ eğitimini yasaklayan özel bir düzenleme yapma ödevi de Anayasadan çıkarılamazdı.
Neden önemli
Mahkeme esasa girmediğinden, kamu kurumlarının elindeki biyometrik verilerin yapay zekâ eğitiminde yeniden kullanılmasının hukuka uygunluğu anayasal düzeyde yanıtsız kaldı. Karar bu değerlendirmeyi açıkça Göç Kontrolü Kanunu ile Kişisel Bilgilerin Korunması Kanunu'nun somut olaya uygulanmasına, dolayısıyla düzenleyici kuruma ve mahkemelere bıraktı. Karar ayrıca sona ermiş bir veri işleme faaliyetine karşı anayasa şikâyeti yolunun sınırlarını gösterdi.
İlgili aşamalar
PIPC 27 Nisan 2022'de aktarımın Göç Kontrolü Kanunu çerçevesinde hukuka uygun olduğuna karar vermiş, ancak veri işleme yetkisinin devrini ve yetki devredilenleri kamuya açıklamayan Bakanlığa 1 milyon won idari para cezası vermişti.