Olay
Rekabet Kurulu, Türkiye'nin büyük e-ticaret platformlarından Trendyol'u (DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ) 23.09.2021 tarihli kararla soruşturmaya aldı. Trendyol aynı platformda hem üçüncü taraf satıcılara aracılık ediyor hem de kendi özel markalı (private label) ürünlerini satıyordu. Soruşturmada, platformun ürün sıralama ve puanlama algoritmalarının şirketin perakende faaliyeti lehine ayarlanıp ayarlanmadığı ve pazaryerinde satış yapan satıcıların verilerinin özel markalı ürünler için kullanılıp kullanılmadığı incelendi. Kurul dosyayı 26.07.2023 tarihli toplantısında karara bağladı ve nihai kararı 4054 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca kamuoyuna duyurdu.
Hukuki soru
Çok kategorili e-pazaryeri pazarında hâkim durumda bulunan bir platformun, sıralama algoritmasına müdahale ederek ve üçüncü taraf satıcıların verilerini kullanarak kendi perakende faaliyetini öne çıkarması, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesi anlamında hâkim durumun kötüye kullanılması sayılır mı? Kurul ayrıca ihlalin sona erdirilmesi için algoritmaların nasıl uygulanacağına, hangi ekiplerin hangi verilere erişebileceğine ve algoritma değişikliklerinin nasıl kayıt altına alınacağına ilişkin davranışsal yükümlülükler getirip getiremeyeceğini değerlendirdi.
Karar
Kurul, Trendyol'un çok kategorili e-pazaryeri pazarında hâkim durumda olduğuna, algoritmaya müdahale ederek ve üçüncü taraf satıcıların verilerini kullanarak kendi perakende faaliyetine haksız avantaj sağladığına ve bu eylemlerin 6. maddeyi ihlal ettiğine oybirliğiyle karar verdi. Şirkete 61.342.847,73 TL idari para cezası verildi. Kurul ayrıca sıralama ve puanlama algoritmalarının satıcının kimliğinden bağımsız olarak eşit uygulanmasını, özel markalı ürünler lehine algoritmaya elle müdahale edilmemesini, pazaryeri verilerinin bu ürünler için kullanılmamasını, algoritma kodları ile parametre değişikliklerinin üç yıl süreyle sürüm kontrollü ve inkâr edilemez biçimde saklanmasını ve beş yıl boyunca yılda bir uyum raporu sunulmasını emretti. Yükümlülüklere uyulmaması günlük idari para cezasına bağlandı.
Neden önemli
Karar, platform algoritmalarına ilişkin kendini kayırma dosyalarında Kurulun para cezasının yanında algoritmanın işleyişine ve denetlenebilirliğine yönelik teknik yükümlülükler de getirebildiğini gösteriyor. Kod ve parametre değişikliklerinin sürüm kontrollü saklanması, sıralama sistemlerinin Kurum tarafından sonradan incelenebilmesine hizmet ediyor. Karara karşı Ankara idare mahkemelerinde yargı yolu açıktır; açılmış bir davanın sonucu bu çalışmada doğrulanamadı.
İlgili aşamalar
Trendyol'un otomatik fiyatlandırma mekanizmasına ilişkin ayrı soruşturma, 03.10.2024 tarihli ve 24-40/950-409 sayılı kararla taahhütler kabul edilerek sona erdi (otomatik fiyatlandırma kaydına bakınız).