Olay
Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu, 12 Eylül 2023'teki 337 sayılı toplantısında 137 dosya görüştü, bunların 119'unu mevzuata aykırı buldu ve durdurma cezalarının yanı sıra toplam 12.231.507 TL idari para cezası uyguladı. Bakanlığın duyurusuna göre yapay zekâ kullanılarak oluşturulan reklamlar bu toplantıda ilk kez Kurul gündemine geldi. İncelenen dosyalardan üçü, “ChatGPT” adlı yapay zekâ uygulaması tarafından oluşturulan ve rakip ürün veya firmalara göre üstünlük algısı yaratan ifadeler içeren tanıtımlara ilişkindi. Duyuruda reklam verenlerin adları açıklanmadı.
Hukuki soru
Bir üretken yapay zekâ uygulamasının ürettiği metinlerin tanıtımda kullanılması, bu içerikleri ticari reklam ve haksız ticari uygulamalara ilişkin kurallardan muaf tutar mı? Özellikle rakiplere göre üstünlük iddia eden ifadeler, bir yapay zekâ aracı tarafından üretilmiş olsalar da nesnel araştırma sonuçlarına dayanmak zorunda mıdır? İçeriğin hangi araçla üretildiği, reklamı yayımlayan ve ondan yararlanan reklam verenin sorumluluğunu etkiler mi? Bakanlık duyurusu Kurulun bu konudaki gerekçesini ayrıntılı olarak aktarmıyor.
Karar
Kurul, ChatGPT tarafından oluşturulan, rakip ürün veya firmalara göre üstünlük algısı içeren ve nesnel araştırma sonuçlarına dayanmayan tanıtımlara ilişkin üç dosyada reklamların durdurulması cezasına karar verdi. Bakanlık duyurusunda, bir içeriğin oluşturulduğu veya yayımlandığı mecradan bağımsız olarak ticari reklam niteliği taşıdığının tespit edilmesi hâlinde Reklam Kurulu tarafından incelemeye alındığı vurgulandı. Duyuruda bu üç dosyada ayrıca idari para cezası uygulanıp uygulanmadığı ve dayanılan mevzuat hükümleri belirtilmedi.
Neden önemli
Karar, yapay zekâ aracıyla üretilen tanıtım içeriklerinin de ticari reklam kurallarına tabi tutulduğunu ve üstünlük iddialarının nesnel araştırmaya dayanması gerekliliğinin içeriğin nasıl üretildiğine göre değişmediğini gösteriyor. Tüketici mevzuatı, yapay zekâ ile üretilen reklam içeriğine ayrı bir düzenleme beklenmeden mevcut hâliyle uygulanıyor.