Olay
Davacı, bir yapay zekâ aracına komut vererek bir görsel ürettirdiğini ileri sürdü. Komutta, Prag'daki bir toplantı odası ya da hukuk bürosu gibi resmî bir ortamda ticari sözleşme imzalayan iki tarafın yalnızca ellerinin gösterilmesi isteniyordu. Davacının kendisinin büroya gönderdiği görsel, Prag'daki TAUBEL LEGAL hukuk bürosunun internet sitesinde yayımlandı. Davacı 12 Mayıs 2023'te büroya e-posta göndererek görselin kaldırılmasını istedi. Davasında Çek Telif Hakkı Kanunu'nun 40(1). maddesine dayanarak eser sahibi olduğunun tespitini, görselin siteden kaldırılmasını ve hakkına yönelik müdahalelerin yasaklanmasını talep etti. Davalı, görselin eser niteliği taşımadığını savundu. Görselin yapay zekâ ile üretildiği taraflar arasında çekişmesizdi.
Hukuki soru
Mahkemenin önce cevaplaması gereken soru, davacının görselin eser sahibi olup olmadığıydı; çünkü 40(1). maddedeki tespit, kaldırma ve men talepleri yalnızca hakkı ihlal edilen eser sahibine tanınmıştır. Bu çerçevede, eser sahibini eseri yaratan gerçek kişi olarak tanımlayan 5(1). madde karşısında yapay zekânın kendisinin eser sahibi olup olamayacağı ve komutu yazan kişinin bu sıfatı kazanıp kazanamayacağı tartışıldı. Mahkeme ayrıca görselin 2(1). maddedeki, eser sahibinin yaratıcı faaliyetinin özgün sonucu olma ölçütünü karşılayıp karşılamadığını ve komutun 2(6). madde uyarınca korunmayan bir fikir ya da konu olup olmadığını değerlendirdi.
Karar
Mahkeme 11 Ekim 2023 tarihli kararıyla davayı tümüyle reddetti. Kanuna göre yalnızca gerçek kişiler eser sahibi olabileceği için yapay zekâ eser sahibi olamaz. Davacı, görselin kendi komutuyla üretildiğini kendi beyanı dışında hiçbir delille ispatlayamadı; mahkemenin uyarısına rağmen ek delil sunmadı. Bu nedenle dava açma sıfatı (aktif husumet) bulunmadığı kabul edildi. Mahkeme ayrıca, yapay zekâ ile oluşturulan görselin bir gerçek kişinin yaratıcı faaliyetinin özgün sonucu olmadığı için eser sayılamayacağını ve komutun en fazla eserin konusu ya da bir fikir olarak nitelendirilebileceğini belirtti; bunlar da kanunen korunmaz. Yargılama giderine hükmedilmedi.
Neden önemli
Karar, Çek Cumhuriyeti'nde yapay zekâ ürünlerinin telif hakkı korumasına ilişkin ilk kararlardan biri olarak aktarılmaktadır. Davanın sonucu ispat yüküne dayandı; yapay zekâ ürününün eser olmadığına ilişkin değerlendirme, uyuşmazlığın çözümü için gerekenin ötesinde yapıldı. Yine de mahkeme bu ek değerlendirmede, yalnızca komut yazmanın kişiyi eser sahibi yapmadığını belirtti. Karar ilk derece mahkemesine aittir ve kanun yoluna başvurulmadığı için kesinleşmiştir. Daha ayrıntılı bir komutun ya da sonradan yapılan insan katkısının sonucu değiştirip değiştirmeyeceği açık kaldı.
Bu soruya başka ülkelerden cevaplar
Yapay zekâ ile üretilen bir görsel telif koruması alır mı?
İstem ve parametre seçimleri kullanıcının özgün katkısı sayıldı.
Li v. Liu (李某诉刘某)ABD · 2025HayırEserin ilk elden bir insan tarafından yaratılması gerekir; başvuruda yapay zekâ tek yaratıcı gösterilmişti.
Thaler v. PerlmutterMahkeme yalnızca gerçek kişinin eser sahibi olabileceğini ve istemin bir fikirden ibaret olduğunu belirtti; dava ise başka bir gerekçeyle reddedildi.
— bu karar