Düzeltme (19 Ekim 2026): Çin kurallarına ilişkin anlatımımızı düzelttik: güvenlik değerlendirmesi ve algoritma kaydı yalnızca kamuoyu niteliği taşıyan veya toplumsal seferberlik kapasitesine sahip üretken yapay zekâ hizmetleri için geçerlidir, içerik işaretleme ve kimlik doğrulama yükümlülükleri artık doğru biçimde ifade edilmiştir ve veri yerelleştirme kuralları yalnızca belirli durumlarda uygulanır.

Çin Siber Uzay İdaresi'nin (CAC) yürüttüğü bu düzenlemeler, teknolojinin kendisinden çok içeriğin kontrolü, sosyal istikrar ve devlet güvenliğini merkeze alır.

📊

Algoritma Tavsiye Sistemleri Yönetmeliği (2021)

Algoritmalara özgü dünyadaki ilk düzenlemedir. Sosyal medyada ve e-ticarette kullanıcıları manipüle eden, bağımlılık yaratan veya fiyat ayrımcılığı yapan algoritmaları yasaklar. Şirketlerin algoritmalarını devlete kaydettirmesini (Algorithm Registry) zorunlu kılar.

🎭

Derin Kurgu (Deep Synthesis) Yönetmeliği (2022)

Deepfake ve sentetik içerik üreticilerini hedef alır. Hizmet sağlayıcıların, yapay zekâ ile üretilen veya düzenlenen içeriklere teknik işaret eklemesini, kamuoyunu yanıltabilecek sentetik içerikleri belirgin biçimde etiketlemesini ve hizmet kullanıcılarının gerçek kimliklerini doğrulamasını şart koşar.

🧠

Üretken YZ Geçici Tedbirleri (2023)

ChatGPT benzeri LLM (Büyük Dil Modelleri) sistemleri için dünyadaki ilk bağlayıcı düzenlemedir. Çıktıların "Sosyalist temel değerlere" uygun olmasını şart koşar; kamuoyu niteliği taşıyan veya toplumsal seferberlik kapasitesine sahip hizmetlerin ise devletin güvenlik değerlendirmesinden (Security Assessment) geçmesini ve algoritmalarını kaydettirmesini zorunlu kılar (m. 17).

Asya Pazarına Girişte "Veri ve İçerik" Bariyeri

Çin pazarına üretken yapay zekâ hizmeti sunacak bir sağlayıcı, fikri mülkiyet haklarını ihlal etmeyen ve hukuka uygun kaynaklardan elde edilmiş eğitim verileri (training data) kullanmalı (m. 7) ve çıktılarını devletin içerik kurallarıyla uyumlu tutmalıdır. Kritik bilgi altyapısı, önemli veri veya büyük hacimli kişisel veri söz konusu olduğunda veri yerelleştirme (data localization) ve yurt dışına aktarım değerlendirmesi kuralları da devreye girer.

Global Şirketler Neden Dikkat Etmeli?

Çin'in düzenleme modeli iç pazarı korumanın ötesine geçer; Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Afrika gibi bölgelerdeki pek çok gelişmekte olan ülke, kendi yapay zeka yasalarını hazırlarken bu modeli bir şablon olarak kullanır. Çin pazarının uyum mekanizmalarını (özellikle algoritma şeffaflığı ve filigran zorunluluklarını) sistemlere baştan entegre etmek, şirketleri küresel ölçekte karşılaşabilecekleri düzenleyici baskılara önceden hazırlar.

Resmi Mevzuat Metnini İnceleyin

Çin Siber Uzay İdaresi'nin (Cyberspace Administration of China) yayımladığı "Üretken Yapay Zeka Hizmetleri Yönetimi Geçici Tedbirleri" (2023) metnine (İngilizce çeviri kaynağına) aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

Üretken Yapay Zeka Tedbirleri Mevzuatı (CAC.gov.cn)
📄

Kaynak belgeler

Bu yazıda atıf yapılan birincil kaynakları orijinalinden okuyun:

↓ Üretken Yapay Zekâ Hizmetleri Geçici Tedbirleri — metin ve resmi CAC kaynağı