Avrupa Komisyonu, Yapay Zekâ Ofisi'nin doğrudan denetlediği yapay zekâ sistemlerine karşı yürüteceği işlemlerin usulünü düzenleyen bir uygulama tüzüğü taslağını görüşe açtı. 12 Ekim 2026 tarihli ve Ares(2026)9589403 numaralı taslak, "Have your say" portalında 9 Kasım 2026'ya kadar görüşe açık. 6 Kasım itibarıyla 17 görüş kaydedilmişti. Komisyon metni 2026'nın son çeyreğinde kabul etmeyi planlıyor. Taslak, yalnızca Komisyon birimlerinin ön görüşlerini yansıttığını belirtiyor.

Metin üç konuyu düzenliyor: Komisyon dosyasına erişim, ticari sırların korunması ve para cezaları ile süreli para cezalarında zamanaşımı. Dayanağı, Yapay Zekâ Tüzüğü'nün 75c(8) ve 75d(3) maddeleri. Bu maddeler Tüzüğe, 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren (AB) 2026/1744 sayılı Dijital Omnibus Tüzüğü ile eklendi.

YZ Ofisi hangi sistemleri kendisi denetliyor?

Değişik 75(1). madde, iki grup sistemde YZ Ofisi'ne münhasır yetki veriyor: genel amaçlı bir modele dayanan ve model ile sistemin aynı sağlayıcıdan veya aynı teşebbüsten geldiği sistemler; ve Dijital Hizmetler Tüzüğü uyarınca belirlenmiş çok büyük çevrim içi platformları ya da arama motorlarını oluşturan veya bunlara entegre edilen sistemler.

75a. madde uyarınca YZ Ofisi bu sistemlerde piyasa gözetim otoritesinin yetkilerine sahip; bilgi isteyebiliyor, uzaktan veya yerinde inceleme yapabiliyor. 75c. madde ile aykırılık tespit edip 99. madde kapsamında ceza verebiliyor: ihlallerin çoğunda 15 milyon avro veya dünya çapındaki yıllık cironun %3'ü, yanlış, eksik ya da yanıltıcı bilgide 7,5 milyon avro veya %1'e kadar. Süreli para cezası, günlük ortalama gelirin veya yıllık küresel cironun günlük %5'ine kadar çıkabiliyor. Genel amaçlı model sağlayıcılara karşı işlemler ise ayrı bir metne, 20 Temmuz 2026 tarihli (AB) 2026/1755 sayılı Uygulama Tüzüğü'ne tabi.

Dosyaya erişim ancak ön tespitlerden sonra

Taslağın 2. maddesine göre işletmeci dosyayı, YZ Ofisi ön tespitlerini tebliğ ettikten sonra görebiliyor. Önce ön tespitlerde anılan belgeler, ticari sırlar karartılarak veriliyor. Karartılmamış erişim, Komisyon kararıyla belirlenen koşullarda ve yalnızca işletmecinin çalışanı olmayan, adı bildirilmiş dış hukuk, ekonomi ve teknik danışmanlar için mümkün. Bunlardan biri soruşturma sırasında veya bitiminden sonraki üç yıl içinde işletmecinin ya da aynı pazarlardaki bir şirketin bünyesine geçerse Komisyon'a bildirim yapılması gerekiyor. 3. maddeye göre Komisyon, gizli olduğu ileri sürülen bir bilgiyi açıklamak isterse ilgiliye itiraz için bir hafta tanıyor; gerekçeli karar da açıklamaya tebliğden itibaren en az bir hafta geçmeden izin veremiyor.

Beş yıllık zamanaşımı nasıl işliyor?

75c(8). madde, ceza vermek için beş, cezayı tahsil etmek için yine beş yıl öngörüyor. Taslağın 4. maddesine göre devam eden veya tekrarlanan aykırılıkta süre, aykırılık sona erdiğinde başlıyor. Bilgi talepleri, sistem değerlendirmesi için erişim talepleri, yerinde incelemeler, yapılandırılmış diyaloğa davet ve işlemlerin başlatılması ya da yeniden açılması süreyi kesiyor; her kesintide süre yeniden işliyor. Üst sınır, ceza verilmeksizin geçen on yıl; buna durma süreleri ekleniyor. Karar Avrupa Birliği Adalet Divanı önündeyken ve yerinde inceleme yargı iznini beklerken süre duruyor.

Başvurular elektronik ortamda ve eIDAS Tüzüğü'ne uygun en az bir nitelikli elektronik imzayla yapılacak (taslak 8. madde). Taslak, diğer açılardan izlediği 2026/1755 sayılı Tüzük'ten farklı olarak yazılı görüşler için asgari bir cevap süresi öngörmüyor; 7. madde ise Komisyon'un süre belirlerken dinlenilme hakkını gözetmesini istiyor.

Türk ve Koreli şirketler açısından anlamı

Tüzük, AB pazarına yapay zekâ sistemi sunan sağlayıcılara, nerede kurulmuş olurlarsa olsunlar uygulanıyor (2(1)(a) maddesi). Kendi genel amaçlı modelini eğitip buna dayalı bir asistanı AB'deki kullanıcılara sunan bir Türk ya da Koreli grup, o sistem için ulusal makamlarla değil, Brüksel'deki YZ Ofisi ile muhatap olur. Başvurularında eIDAS'a uygun nitelikli imza kullanması gerekir ve her soruşturma işlemi, zamanaşımı riskini on yıllık üst sınıra doğru uzatabilir. Kore'nin Yapay Zekâ Temel Kanunu'nda ise idari para cezasının üst sınırı, Cooley'nin Ocak 2026 değerlendirmesine göre 30 milyon won.

YZ Ofisi'nin model sağlayıcılara yönelttiği ilk bilgi taleplerini Ekim ayındaki haberimizde ele almıştık. Ertelenen yüksek risk takvimi için erteleme yazımıza, Tüzüğün genel yapısı için AB Yapay Zekâ Tüzüğü özetimize bakılabilir.

Kaynaklar: Avrupa Komisyonu, Ares(2026)9589403 sayılı Uygulama Tüzüğü taslağı ve 19292 sayılı "Have your say" girişimi (12 Ekim 2026); Avrupa Komisyonu, "AI omnibus enters into force" (27 Temmuz 2026); AI Act Service Desk, (AB) 2024/1689 sayılı Tüzüğün konsolide metni (27 Temmuz 2026 itibarıyla); (AB) 2026/1755 sayılı Uygulama Tüzüğü (20 Temmuz 2026); Cooley, Güney Kore Yapay Zekâ Temel Kanunu değerlendirmesi (27 Ocak 2026). Genel bilgi amaçlıdır, hukuki görüş değildir.