Olay
Fransa, 24 Temmuz 2019 tarihli 2019-775 sayılı Kanun'la basın yayıncıları ve haber ajansları için bağlantılı hak (droit voisin) tanıdı. Rekabet Kurumu bu hakkın ücretlendirilmesi konusunda Google hakkında 2020'de geçici tedbir kararı verdi, 2021'de 500 milyon avro para cezası uyguladı ve 21 Haziran 2022 tarihli 22-D-13 sayılı kararla Google'ın taahhütlerini bağlayıcı hâle getirdi. Taahhütler, Google'ın ücret tekliflerini şeffaf, nesnel ve ayrımcı olmayan ölçütlere dayandırmasını ve müzakerelerin Google ile yayıncılar arasındaki diğer ilişkileri etkilememesini öngörüyordu. Google, 13 Temmuz 2023'te Bard adlı yapay zekâ hizmetini Fransa'da kullanıma sundu; hizmetin adı Şubat 2024'te Gemini oldu. Kurum, Temmuz 2023'te taahhütlere uyumu re'sen incelemeye aldı. Google uzlaşma usulünü talep etti ve ihlalleri tartışmayacağını kabul etti.
Hukuki soru
Kurumun önündeki soru, Google'ın 22-D-13 sayılı kararla bağlayıcı hâle gelen taahhütlere uyup uymadığıydı. İnceleme ücret hesaplama yöntemini, yayıncılara verilen verileri ve izleme yetkilisiyle (monitoring trustee) iş birliğini kapsıyordu. Yapay zekâ bakımından iki soru öne çıktı. Birincisi, Google'ın yayıncıların içeriğini Bard'ın temel modelini eğitmek ve hizmeti işletmek için kullandığını onlara bildirmemesinin 1 numaralı taahhütteki şeffaflık yükümlülüğünü ihlal edip etmediğiydi. İkincisi, yayıncılara arama motorundaki görünürlüklerini kaybetmeden Bard'ın içeriklerini kullanmasını engelleme imkânı tanınmamasının, ücret müzakerelerinin Google ile yayıncılar arasındaki diğer ekonomik ilişkilerden bağımsız yürütülmesini öngören 6 numaralı taahhüde aykırı olup olmadığıydı.
Karar
Kurum 15 Mart 2024 tarihli 24-D-03 sayılı kararında Google'ın 1, 2, 4 ve 6 numaralı taahhütleri ve izleme yetkilisiyle iş birliği yükümlülüğünü ihlal ettiğini tespit etti. Google, yayıncıların içeriğini en azından Şubat 2023'e kadar temel modelin eğitiminde, Temmuz 2023'ten itibaren de cevapların dayandırılması (grounding) ve gösterilmesi aşamalarında kullanmış, yayıncıları ise bilgilendirmemişti. 28 Eylül 2023'te Google-Extended aracı sunulana kadar içeriği Bard'dan uzak tutmanın tek yolu, Search, Discover ve Google News dahil Google tarayıcılarını tümden engellemekti. Kurum bunu, müzakereleri başka bir hizmete bağlayan ve tarafsızlık yükümlülüğünü ihlal eden bir davranış saydı. Uzlaşma tutanağındaki aralık içinde dört Google şirketine müteselsilen 250 milyon avro para cezası verildi.
Neden önemli
Kurum, basın yayınlarının bir yapay zekâ hizmetinde kullanılmasının bağlantılı hak kapsamına girip girmediği sorusunun henüz çözülmediğini belirterek bu konuda görüş bildirmedi. İhlal tespiti, Google'ın rekabet hukuku kapsamındaki taahhütlerinde yer alan şeffaflık ve tarafsızlık yükümlülüklerine dayanıyor. Karar, yapay zekâ eğitimi için içerik toplanmasının arama hizmetlerindeki görünürlüğe bağlanmaması gerektiğini gösteriyor. Kurum, Google'ın yapay zekâ hizmetleri için basın içeriği toplamasını ve itiraz (opt-out) mekanizmasının etkinliğini izlemeye devam edeceğini açıkladı.
İlgili aşamalar
Google uzlaşma kapsamında düzeltici önlemler önerdi; bunlar arasında yayıncılara Bard'ın ve ileride Gemini'nin Fransa'da basın içeriğini nasıl kullandığını anlatan bir açıklama sunmak da vardı. Google, uzlaşmayı artık ileriye bakma zamanı geldiği için kabul ettiğini, cezayı ise orantısız bulduğunu açıkladı.