Olay
Davacı Shanghai Xinchuanghua (上海新创华), Ultraman eserleri için Japon Tsuburaya Productions'tan Çin'de münhasır lisans almıştı. Davalı şirket, “Tab” adlı internet sitesinde yapay zekâ ile sohbet ve görsel üretme hizmeti sunuyordu. Görsel üretme işlevini yalnızca üyelik ve “hesaplama gücü” satın alan kullanıcılar kullanabiliyordu. Davacı, “Ultraman üret” gibi komutlarla sitede Ultraman karakterlerine esasen benzeyen görseller elde edildiğini tespit etti. Davalı modeli kendisi eğitmemiş, hizmeti üçüncü kişi bir sağlayıcının modeli üzerinden sunmuştu. Davacı 300.000 yuan tazminat, ihlalin durdurulması ve Ultraman içeriklerinin eğitim veri setinden çıkarılması talebiyle dava açtı.
Hukuki soru
Mahkeme, kullanıcı komutlarıyla korunan bir esere esasen benzeyen görseller üretilmesi hâlinde üretken yapay zekâ hizmeti sunan sağlayıcının telif hakkı ihlalinden sorumlu olup olmadığını inceledi. Bunun için erişim imkânı ve esaslı benzerlik ölçütlerinin uygulanması, üretilen görsellerin çoğaltma hakkını mı, işleme (uyarlama) hakkını mı yoksa her ikisini mi ihlal ettiğinin belirlenmesi gerekiyordu. Mahkeme ayrıca Üretken Yapay Zekâ Hizmetlerinin Yönetimine İlişkin Geçici Tedbirler (生成式人工智能服务管理暂行办法) karşısında hizmet sağlayıcının hangi özen yükümlülüklerini taşıdığını ve modeli eğitmemiş bir sağlayıcıya eğitim verisini silme yükümlülüğü getirilip getirilemeyeceğini değerlendirdi.
Karar
Mahkeme 8 Şubat 2024'te davalının, davacının Ultraman eserleri üzerindeki çoğaltma ve işleme haklarını ihlal ettiğine hükmetti. Ultraman'ın büyük video platformlarında yaygın biçimde yayımlanmış olması erişim imkânını gösteriyordu. Görsellerin bir kısmı eserin özgün ifadesini kısmen ya da tamamen yeniden üretmiş, bir kısmı ise temel özellikleri koruyup yeni unsurlar eklemişti. Mahkeme, hizmet sağlayıcıların şikâyet mekanizması kurmak, olası riskler konusunda uyarmak ve üretilen içeriği belirgin biçimde işaretlemek gibi makul ve karşılanabilir özen yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini belirtti. Davalıya, olağan kullanımda Ultraman'a esasen benzeyen görsel üretilmesini önleyecek teknik önlemler alma ve makul giderler dahil 10.000 yuan ödeme yükümlülüğü getirildi. Davalı modeli eğitmediği için eğitim verisinin silinmesi talebi reddedildi.
Neden önemli
Karar, Çin'de üretken yapay zekâ hizmet sağlayıcısının ürettiği içerik nedeniyle telif hakkı ihlalinden sorumlu tutulduğu ilk kesinleşmiş kararlardan biri olarak aktarılmaktadır. Mahkeme, sektörün gelişiminin henüz başında olduğunu ve sağlayıcılara aşırı yük getirilmemesi gerektiğini vurguladı; bununla birlikte makul özen yükümlülüklerinin yerine getirilmesini bekledi. Karar, modeli eğiten geliştirici ile hizmeti kullanıcılara sunan platformu da birbirinden ayırdı. Model eğitiminin hukuka uygunluğu bu davada incelenmedi.