Olay
Rekabet Kurulu, 19.10.2023 tarihli ve 23-49/940-M sayılı kararla Trendyol, Hepsiburada ve Amazon Türkiye hakkında soruşturma açtı. Konu, bu platformların satıcılara sunduğu otomatik fiyatlandırma mekanizmalarıydı. Bu araçlar satıcının fiyatını, buybox fiyatı ya da rakip teklifler gibi ölçütlere göre kendiliğinden güncelliyordu. Soruşturmada, aynı aracı kullanan rakip satıcıların fiyatlarının platform üzerinden birbirine yaklaşıp yaklaşmadığı, yani topla-dağıt (hub-and-spoke) tipi bir koordinasyon doğup doğmadığı incelendi. Trendyol ve Hepsiburada taahhüt sundu. Amazon taahhüt sürecinden çekildi ve mekanizmanın tamamını 10.02.2025 itibarıyla Türkiye'de kullanıma kapatacağını bildirdi; 07.04.2025 tarihli yazısında ise kapatma tarihini 11.04.2025 olarak belirtti.
Hukuki soru
Bir pazaryerinin satıcılara sunduğu otomatik fiyatlandırma algoritması, rakip satıcılar arasında doğrudan temas bulunmasa da 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayan bir anlaşma ya da uyumlu eylemin aracı hâline gelebilir mi? Kurul bu soruyu cevaplarken platform ile satıcılar arasındaki ilişkinin dikey niteliğini, aracın kullanımının zorunlu olup olmadığını, satıcıların kuralları farklılaştırıp farklılaştıramadığını ve algoritmanın kural tabanlı mı yoksa öğrenme tabanlı mı olduğunu değerlendirdi.
Karar
Kurul, 03.10.2024 tarihinde Trendyol (24-40/950-409) ve Hepsiburada (24-40/951-410) bakımından taahhütleri bağlayıcı hâle getirerek soruşturmayı sonlandırdı. Trendyol; aracın kullanımını zorunlu tutmamayı, “Buybox Fiyatına Eşitle” seçeneğini kaldırmayı, aracın kullanılıp kullanılmadığını buybox algoritmasında ölçüt olarak dikkate almamayı ve üç yıl boyunca Kuruma rapor sunmayı üstlendi. Amazon hakkında ise 18.04.2025 tarihli kararla, raportörlerin ihlal ve idari para cezası yönündeki görüşüne karşın, 4. maddenin ihlal edilmediğine oybirliğiyle karar verildi. Gerekçede aracın zorunlu olmaması, satıcılar arasında irade uyuşması tespit edilmemesi, kuralların satıcı bazında farklılaştırılabilmesi ve algoritmanın öğrenme tabanlı olmayıp kural tabanlı çalışması gösterildi.
Neden önemli
Kurulun gerekçesi, fiyatlandırma algoritmalarının değerlendirilmesinde algoritmanın kural tabanlı ya da öğrenme tabanlı olmasına açıkça ağırlık veriyor. Bu ayrım, kendi kendine öğrenen fiyatlandırma sistemlerinin ileride farklı bir incelemeye konu olabileceğini düşündürüyor. Taahhüt kararları ise platformların algoritma seçeneklerini ve sıralama ölçütlerini değiştirerek soruşturmayı cezasız kapatabildiğini gösteriyor. Amazon kararında Kurul, raportörlerin ihlal görüşünden ayrılarak satıcılar arasında somut bir irade uyuşmasının ortaya konmasını aradı.
İlgili aşamalar
Trendyol'un sıralama algoritmasına müdahale ederek kendi markalı ürünlerini kayırması nedeniyle cezalandırıldığı 26.07.2023 tarihli ve 23-33/633-213 sayılı karar ayrı bir dosyadır.