Olay
Bir ara konaklama kaynağı (ressource intermédiaire) ve onu temsil eden ARIHQ derneği, Montréal'deki bir sağlık ve sosyal hizmetler merkezinden, 2018 tarihli ve tahkim şartı içeren ulusal sözleşme uyarınca geriye dönük ücret talep etti. Merkez talebi reddetti; dernek yaklaşık üç yıl sonra uyuşmazlık bildiriminde bulunarak meseleyi tahkime götürdü. Tek hakem, bildirimin sözleşmedeki süreler geçtikten sonra yapıldığı gerekçesiyle talebi esasa girmeden reddetti. Hakemin hukuki değerlendirmesini destekleyen tek kaynaklar, aralarında Québec Temyiz Mahkemesi kararları ve doktrinden bir makalenin de bulunduğu, ya hiç var olmayan ya da ilgisiz kararlara denk gelen atıflardı. Başvurucular hakem kararının iptalini istedi.
Hukuki soru
Québec Medeni Usul Kanunu'nun 646 ve 648. maddeleri uyarınca hakem kararı ancak sınırlı sebeplerle iptal edilebilir. Başvurucular iki sebebe dayandı. Birincisi, Medeni Kanun'daki üç yıllık zamanaşımından kısa olan 90 günlük sözleşmesel bildirim süresinin uygulanmasının kamu düzenine aykırı olduğuydu. İkincisi, var olmayan kaynakların gerekçenin en azından bir kısmının üretken yapay zekâyla yazıldığını gösterdiği, dolayısıyla hakemin karar verme işlevini devrettiği ve tarafların kararlaştırdığı tahkim usulüne uyulmadığıydı.
Karar
Hâkim Martin F. Sheehan, iptal davasının hakemin yorumunun doğruluğunu denetleyen bir kanun yolu olmadığını belirterek kamu düzeni sebebini reddetti. Usule ilişkin sebebi ise 646. maddenin 3. bendi uyarınca kabul etti. Tarafların iradesine, kararın hakem tarafından bizzat gerekçelendirilmesi yükümlülüğüne, müzakerelerin gizliliğine ve Kanada Yargı Konseyi'nin karar verme işlevinin bir bilgisayar programına devredilemeyeceğine ilişkin ilkelerine dayanarak, hakemin karar verme görevinin bir kısmından fiilen vazgeçtiğini ağır basan ihtimal ölçüsüyle kabul etti. Var olmayan kaynaklar gerekçenin merkezindeydi ve sürecin bütünlüğünü zedeliyordu. Hakem kararı iptal edildi ve taraflara 60 gün içinde yeni bir hakem seçmeleri talimatı verildi.
Neden önemli
Bazı yorumcular kararı, yapay zekâyla üretilmiş gerekçe nedeniyle bir hakem kararının iptal edildiği, kamuya açık ilk örnek olarak nitelendiriyor. Mahkeme yapay zekâ kullanımını yasaklamadı: araştırma ya da yazım aracı olarak kullanılması veya tek bir atıf hatası kendiliğinden iptal sebebi oluşturmaz. Değerlendirme somut olayın koşullarına göre yapılır; kusurun ağırlığı, sürecin bütünlüğüne etkisi ve sonucu etkilemiş olma ihtimali dikkate alınır. Mahkemenin çizdiği sınır, izin verilen yardım ile yasaklanan karar devri arasındadır.