Olay
Liberal Parti (PL), Flávio Bolsonaro'nun cumhurbaşkanlığı adaylığını resmîleştirdiği 25 Temmuz tarihli ulusal kurultayında, eski cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro'nun görüntüsünü ve sesini yapay zekâyla yeniden oluşturan bir video gösterdi. Videoda Jair Bolsonaro oğlunun adaylığına destek veriyordu. Kurultay internet üzerinden de yayımlandı. PT, PCdoB ve PV'den oluşan Federação Brasil da Esperança, erken seçim propagandası, siyasi sermayenin hukuka aykırı aktarımı ve deepfake kullanımı iddiasıyla başvuruda bulundu. Videonun kaldırılmasını ve seçimlerde yapay zekâ kullanımına ilişkin kurallar ihlal edildiği için adaya para cezası verilmesini istedi.
Hukuki soru
TSE'nin 23.610/2019 sayılı Kararının 9-C maddesinin 1. fıkrası, adaylıklara yarar sağlamak ya da zarar vermek amacıyla seçim propagandasında deepfake kullanılmasını yasaklıyor. Mahkemenin bu hüküm bakımından neyin deepfake sayılacağını tanımlaması, yasağın seçim propagandası niteliği taşımayan içeriğe de uygulanıp uygulanmayacağını belirlemesi gerekiyordu. Ayrıca kapalı bir parti kurultayının internetten yayımlanmasının, kurultay delegelerine yönelik bir destek mesajını seçmenlere yönelik erken seçim propagandasına dönüştürüp dönüştürmediğini karara bağlaması gerekiyordu.
Karar
TSE Genel Kurulu 1 Eylül 2026'da talebi 4'e karşı 3 oyla reddetti. Raportör yargıç Kassio Nunes Marques, videonun partinin iç müzakerelerine ayrılmış kapalı bir etkinlikte gösterildiğini ve açık bir oy talebi içermediğini vurguladı. Mahkeme 5'e karşı 2 oyla şu ilkeyi benimsedi: Deepfake, yapay zekâ veya eşdeğer bir teknolojiyle üretilen ya da manipüle edilen, belli bir gerçekçilik veya inandırıcılık düzeyine sahip ve yaşayan, ölmüş ya da kurgusal bir kişinin görüntüsünü, sesini veya beyanını yaratmaya, yeniden üretmeye ya da değiştirmeye yönelik yapay içeriktir. 9-C maddesinin 1. fıkrasındaki yasak ancak içerik seçim propagandası niteliğindeyse uygulanır. İlkenin 4'e karşı 3 oyla kabul edilen ikinci kısmına göre kurultayın internetten yayımlanması, delegelere yönelik desteği kendiliğinden erken propagandaya dönüştürmez.
Neden önemli
Benimsenen ilke, 2026 seçim kampanyası boyunca seçim hâkimlerine yol gösterecek. Basında yer alan değerlendirmelere göre gerçekçilik eşiği nedeniyle mim, karikatür ve animasyon gibi yapay olduğu açıkça anlaşılan içerikler, yapay zekâyla üretilmiş olsalar bile deepfake yasağının dışında kalıyor. Yapay zekâyla üretilen seçim içeriğinin etiketlenmesi yükümlülüğü gibi diğer kurallar ise uygulanmaya devam ediyor. Mahkeme, yasağı seçim propagandasına bağlayarak kapsamını daralttı; iki yargıç bu noktada karşı oy kullandı.
İlgili aşamalar
TSE, 8 Ekim 2026'da ayrı bir başvuruda (Rp 0600955-65.2026.6.00.0000) oybirliğiyle Flávio Bolsonaro'nun Luiz Inácio Lula da Silva hakkındaki üç X paylaşımının kaldırılmasına karar verdi. Paylaşımlardan biri, 23.610/2019 sayılı Kararın 9-B maddesinin gerektirdiği yapay zekâ etiketi olmadan yapay zekâyla üretilmişti.