Olay
Uber, Birleşik Krallık ve Portekiz'de yaşayan dört sürücünün hesabını dolandırıcılık gerekçesiyle kalıcı olarak kapattı. Sürücülere gönderilen bildirimlerde kararın kalıcı ve geri alınamaz olduğu söyleniyor, ancak sürücülere yöneltilen davranış hakkında ayrıntı verilmiyordu. Sürücüler, Genel Veri Koruma Tüzüğü'nün (GDPR) 15. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendi uyarınca otomatik karar almanın varlığı ve kullanılan mantık hakkında bilgi istedi. Uber, her dosyanın Risk ekibindeki çalışanlarca incelendiğini ve dolandırıcılık tespit yöntemlerinin ticari sır olduğunu ileri sürerek talebi reddetti. Amsterdam İlk Derece Mahkemesi (Rechtbank Amsterdam) 11 Mart 2021'de anlamlı insan müdahalesi bulunduğu gerekçesiyle sürücülerin başvurusunu reddetti. Sürücüler bu karara karşı istinaf yoluna başvurdu.
Hukuki soru
Mahkemenin önündeki ilk soru, hesap kapatma kararlarının GDPR'ın 22. maddesi anlamında yalnızca otomatik işlemeye dayanıp dayanmadığıydı. Bu soru belirleyiciydi, çünkü m.15(1)(h)'deki ek bilgi hakkı bu tür kararlar için öngörülmüştür. İkinci soru, Uber'in ticari sırların korunmasına ya da Hollanda GDPR Uygulama Kanunu'nun (UAVG) 41. maddesindeki istisnalara dayanarak bilgi vermekten tümüyle kaçınıp kaçınamayacağıydı. Son olarak mahkeme, bilgi hakkının uygulanması hâlinde verilecek bilginin neleri içermesi gerektiğini ve Uber'in sistemlerinin karara nasıl ulaştığını hangi ayrıntı düzeyinde açıklaması gerektiğini belirleyecekti.
Karar
Mahkeme, dört sürücüden üçü bakımından hesap kapatma kararlarının yalnızca otomatik işlemeye dayandığına hükmetti. Uber'in Risk ekibinin sürece katılımına ilişkin açıklamaları, bu incelemenin salt sembolik bir işlemden öteye geçtiğini göstermiyordu. Hesabı kapatılmadan önce kendisiyle yüz yüze görüşülen dördüncü sürücü bakımından ise anlamlı insan müdahalesi bulunduğu kabul edildi. Mahkeme, ticari sır gerekçesiyle bilginin tamamen esirgenmesini orantısız buldu. Uber'in bir ay içinde, karar sürecinde dikkate alınan etkenleri ve bunların toplu düzeydeki ağırlığını da içeren, karar mantığına ilişkin yararlı bilgiyi vermesine karar verdi. Bu yükümlülüğe uyulmadığı her gün için 4.000 avro ödeme (dwangsom) öngörüldü.
Neden önemli
Karar, platform işlerinde görülen algoritmik hesap kapatma uygulamalarında insan incelemesinin ne zaman gerçek bir müdahale sayılacağını somut olgular üzerinden değerlendirdi. Mahkeme, çalışanların sürece katıldığının ileri sürülmesini yeterli görmedi; incelemenin sembolik bir işlemden fazlası olduğunun gösterilmesini aradı. Karar ayrıca m.15(1)(h) kapsamındaki bilginin, ilgili kişinin kararı anlayıp itiraz edebilmesine yetecek ölçüde etkenleri ve ağırlıklarını içermesi gerektiğini ortaya koydu. Aynı sorular, çalışanların otomatik sistemlerle yönetildiği her platformda gündeme gelebilir.
İlgili aşamalar
Mahkeme aynı gün iki paralel davada da karar verdi (Uber aleyhine ECLI:NL:GHAMS:2023:796, Ola aleyhine ECLI:NL:GHAMS:2023:804). Bu kararlarda Uber'in toplu yolculuk eşleştirme, ön fiyatlandırma ve ortalama puan sistemleri ile Ola'nın dolandırıcılık olasılığı puanı ve kazanç profili, bilgi hakkına konu otomatik karar alma kapsamında değerlendirildi. Amsterdam İlk Derece Mahkemesi 5 Ekim 2023'te Uber'in karara uymadığını tespit etti ve 584.000 avro ödemesine hükmetti. GDPR m.15(1)(h)'nin kapsamını ABAD da daha sonra Dun & Bradstreet Austria kararında ele aldı (ayrı kayıt).