Güncellendi: 2 Kasım 2026. Metin her yasanın yayımlanmış haliyle karşılaştırıldı ve bu metinlere bağlantı verildi. Denetim yükümlülüğü düzeltildi (2029'dan itibaren iki yılda bir; geliri 500 milyon doların altında olan işletmeciler 2032'ye kadar muaf), temel yükümlülüklerin başlangıç tarihi (1 Temmuz 2027) eklendi, SB 1276 ve AB 1856'nın anlatımı düzeltildi. Valinin açıklaması ile yasa metninin ayrıldığı yerler artık belirtiliyor. Yasanın "en kapsamlı" çerçeve ve başka ülkeler için "fiilî ölçüt" olduğu yönündeki ifadeler ile yasanın bir özen yükümlülüğünü kanunlaştırdığı yönündeki ifade çıkarıldı; metin bunu söylemiyor. Gencin adı artık anılmıyor.

Düzeltme (19 Ekim 2026): Bu haberin önceki sürümünde SB 867'nin arkadaş-botu yükümlülüklerini oyuncaklara genişlettiği (yasa, arkadaş-botu içeren oyuncaklara moratoryum getiriyor) ve SB 1276'nın yapay zekâ ile üretilmiş çocuk istismarı görüntülerine ilişkin boşluğu kapattığı (Kaliforniya bu materyali 2024'te AB 1831 ile zaten suç hâline getirmişti) belirtiliyordu; SB 1276'ya, yasaya adını veren gence ve "insan değilim" açıklama yükümlülüğünün kaynağına ilişkin ifadeler de düzeltildi.

Vali Gavin Newsom, 10 Eylül 2026'da SB 1119'u (Chapter 190) imzaladı. Yasa, Kaliforniya İş ve Meslekler Kanunu'na (Business and Professions Code) yeni bir bölüm ekliyor. Bu bölüm kendisini "Adam's Law" olarak adlandırıyor. Bölüm, arkadaş botu (companion chatbot) işletmecilerine çocuk güvenliği kuralları getiriyor. Arkadaş botu, uyarlanabilir ve insan gibi yanıtlar veren, kullanıcının sosyal ihtiyaçlarını karşılayabilen yapay zekâ sistemi demek. Temel yükümlülükler 1 Temmuz 2027'de başlıyor.

Valinin açıklamasına göre yasa, o gün imzalanan çocukların çevrimiçi güvenliğine ilişkin paketin parçası. Yasa, hayatını kaybeden Kaliforniyalı bir gencin adını taşıyor. Gencin ailesi OpenAI'a dava açtı; davanın sona erdiğine dair bir haber bulamadık.

Adam Yasası kimlere uygulanıyor?

Yasa, Kaliforniya'daki bir kullanıcıya arkadaş botu sunan herkese uygulanıyor. 18 yaşın altındaki herkes çocuk sayılıyor. Botu yalnızca eğitim için sunan yükseköğretim kurumları ve yalnızca iş için sunan işverenler kapsam dışında. Tanım 2025 tarihli SB 243'ten geliyor; müşteri hizmetleri botlarını, basit sesli asistanları ve bir video oyunuyla sınırlı botları kapsam dışında bırakıyor.

21811. maddeye göre işletmecinin iki seçeneği var. Kullanıcının yaşını Kaliforniya'nın Dijital Yaş Güvencesi Yasası'na (Digital Age Assurance Act) göre belirleyebilir ya da çocuklara özgü korumaları tüm kullanıcılara uygulayabilir. Diğer yükümlülüklerin çoğu yalnızca çocuk kullanıcılara izin veren işletmecileri bağlıyor. Çocukları dışarıda tutan işletmeci de yaşı nasıl kontrol ettiğini yayımlamak zorunda.

SB 1119 ne istiyor?

Yasa, belgelenmiş bir risk süreci, çocuk kullanıcılar için ürün kuralları ve dış denetim istiyor.

  • Risk değerlendirmesi. İşletmeci, yeni ya da önemli ölçüde değiştirilmiş bir botu sunmadan önce çocuk kullanıcılara yönelik riskleri değerlendirip belgelemek ve bunları azaltmak için makul önlemler almak zorunda (m. 21812(a)). Kapsanan zararlar arasında ağır psikolojik zarar da var.
  • Kriz protokolü. İşletmecinin, kriz hizmetine açıkça yönlendiren belgelenmiş bir protokolü olmalı. İşletmeci kendine zarar verme konusunda ciddi ve yakın bir tehdit olduğunu belirlerse ya bağlı ebeveyn hesabına bildirim yapmalı (bu çocuk için ciddi zarar riski doğurmuyorsa) ya da çocuğa kriz hattına doğrudan erişim sağlamalı (m. 21812(d)(1)).
  • Yalnızca ebeveynin değiştirebileceği varsayılan ayarlar. Kalıcı konuşma hafızası ve anlık bildirimler kapalı, oturum başına bir saat ve günde iki saat sınırı var (m. 21812(d)(3)). 16 ve 17 yaşındakiler için güvenceler uygulanırsa bir ölçüde hafızaya izin veriliyor.
  • Davranış sınırları. İşletmeci, botun başka şeylerin yanında kendine zarar vermeyi teşvik etmesini, çocuğa romantik ilgi göstermesini, bilinçli ya da insan olduğunu söylemesini, ara vermekten caydırmasını, duygusal destek için kendisine bağlanmayı teşvik etmesini ve ölçüsüz övgüde bulunmasını önlemek için makul önlemler almalı (m. 21812(d)(5)).
  • Yapay zekâ bildirimi. Çocuğa, uygun bir dille ve uzun etkileşimlerde tekrar tekrar, yapay zekâ ile konuştuğu söylenmeli (m. 21812(d)(4)). SB 243'ten gelen genel "insan değil" bildirimi 22602. maddede kalıyor.
  • Reklam ve veri. Çocuklara bağlamlar arası davranışsal reklam gösterilemez, kişisel verileri satılamaz, güvenlik ayarlarında yanıltıcı arayüz tasarımı (dark pattern) kullanılamaz (m. 21813).
  • Kayıtlar. Çocuk kullanıcı ölmüş ya da kendine ağır zarar vermişse veya kriz bildirimi yapılmışsa, bu riski gösteren konuşma kayıtları en az üç yıl saklanmalı (m. 21812.5).

Bağımsız denetimler nasıl işliyor?

İlk denetim en geç 1 Ocak 2029'da (bot ilk kez daha sonra kamuya sunulacaksa bundan önce) yapılmış olmalı; sonrakiler iki yılda bir ve riski artıran bazı değişikliklerden önce yapılacak (m. 21814). Bölüm, denetimi bağımsız üçüncü taraf denetçinin yaptığı denetim olarak tanımlıyor. İşletmeci özeti 30 iş günü içinde Başsavcıya (Attorney General) gönderiyor ve 90 gün içinde genel bir özeti internette yayımlıyor. Başsavcı haklı nedenle raporun tamamını isteyebiliyor; Başsavcıya verilen rapor gizli kalıyor.

Denetim yükümlülüğü başlangıçta her şirketi kapsamıyor. Bir önceki takvim yılında brüt geliri 500 milyon doların altında olan işletmeciler 1 Ocak 2032'ye kadar muaf. SB 1119, yapay zekâ denetçilerine ilişkin AB 1405'in kanunlaşıp 1 Ocak 2027'ye kadar yürürlüğe girip girmemesine göre 21814. maddenin iki ayrı sürümünü içeriyor. AB 1405, 9 Eylül 2026'da kanunlaştı (Chapter 178); bize göre bu nedenle ikinci sürüm uygulanmalı. Bu sürüm yukarıdaki tarihleri koruyor, ancak birinci sürümdeki denetçinin dışarıdan olması ve baş denetçinin sonuçları yalan beyan yaptırımı altında onaylaması yönündeki açık kuralları içermiyor. AB 1405 kendi bağımsızlık ölçütlerini koyuyor ve 1 Ocak 2029'dan itibaren yapay zekâ denetçilerine kayıt zorunluluğu getiriyor.

Valinin açıklaması ile metnin ayrıldığı noktalar

Açıklamada "yıllık risk değerlendirmeleri" ve "çocuğun güvenlik ayarlarını kapatması halinde bildirim" anlatılıyor. Yayımlanan metinde bunların ikisini de bulamadık. Yasa risk değerlendirmesini her yeni ya da önemli ölçüde değiştirilmiş bota bağlıyor ve varsayılan ayarları yalnızca ebeveynin değiştirebilmesini öngörüyor. Esas alınması gereken metindir. Açıklama, yasayı bağımsız çocuk güvenliği denetimi isteyen ülkedeki ilk yasa olarak da niteliyor. Bu Valinin iddiası; biz sınamadık.

Yasayı kim uygulayacak?

Savcılar, ihmali her ihlal için etkilenen çocuk başına 5.000 dolara, kasıtlı her ihlal için 15.000 dolara kadar para cezası isteyebilir. Bu yolda men veya tespit talebi yalnızca Başsavcıya tanınmış (m. 21816(a)). Bazı ürün yükümlülüklerinin ihlali nedeniyle gerçek zarar gören çocuk ya da onun adına ebeveyni de dava açabilir. Mali zarar 1.000 doları geçmeli, duygusal zarar ise ağır duygusal sıkıntı düzeyinde olmalı.

O gün başka neler imzalandı?

  • SB 867, arkadaş botu içeren oyuncakların üretimini ve satışını 1 Ocak 2031'e kadar yasaklıyor. Oyuncak, 16 yaşından küçük çocukların oyununa yönelik fiziksel ürün demek. Zarar görenler mevcut bot sorumluluğu kuralına göre dava açabilir.
  • SB 1276, çocukların cinsel sömürüsü suçunu bu tür içerikleri bilerek indirme, akış olarak izleme ya da bunlara erişmeyi de kapsayacak şekilde genişletiyor ve dijital olarak değiştirilmiş ya da yapay zekâ ile üretilmiş içeriği de kapsıyor. Zorunlu bildirimde kullanılan cinsel sömürü tanımına da bu tür içerikleri ekliyor. 2024 tarihli AB 1831'in üzerine kuruluyor.
  • AB 1856, işletim sistemlerinin uygulamalara kullanıcının yaş grubunu bildiren sinyal göndermesini öngören Dijital Yaş Güvencesi Yasası'nı değiştiriyor. Bir yasa gerektirmedikçe bu sinyalin istenmesini de yasaklıyor.

Açıklama, paketteki sosyal medya özellikleri, öğrenci verileri ve istismar içeriklerinin bildirimi gibi konulardaki başka yasaları da sıralıyor.

Diğer kurallarla karşılaştırıldığında durum ne?

AB Yapay Zekâ Tüzüğü farklı işliyor. (AB) 2024/1689 sayılı Tüzük, yaştan kaynaklanan zayıflıkları istismar ederek önemli zarara yol açan yapay zekâyı yasaklıyor (m. 5(1)(b)) ve kişilere yapay zekâ ile etkileşimde oldukları söylenmesini istiyor (m. 50(1)). Arkadaş botlarına ya da yalnızca ebeveynin değiştirebileceği ayarlara ilişkin ayrı bir bölümü yok. Daha geniş tablo için AB Yapay Zekâ Yasası sayfamıza bakılabilir.

Mahkemeler ve düzenleyiciler de bu ürünlere eski kurallarla ulaştı. ABD'de bir federal mahkeme 2025'te bir bot şirketine karşı ürün sorumluluğu taleplerinin görülmesine izin verdi. İtalya'nın veri koruma kurumu, hukuki dayanak ve yaş doğrulaması nedeniyle Replika'nın geliştiricisine para cezası verdi. ABD'de sekiz eyalet başsavcısı da çocuk güvenliği gerekçesiyle OpenAI'a dava açtı.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

Arkadaş botlarına özgü bir Türk kanunu bilmiyoruz; Kaliforniya yasası da Türk mahkemelerini ve düzenleyicilerini bağlamıyor. Bunun yerine mevcut Türk hukuku uygulanır. Çocuğun bota verdiği kişisel veriler 6698 sayılı Kanun'a tabidir; sağlık verileri 6. maddenin daha sıkı kurallarına girer. 6502 sayılı Tüketici Kanunu ayıplı hizmeti (m. 13), Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi kusurlu fiilden doğan zararı düzenler.

Açık sorular şunlar: Böyle bir hizmette çocuğun rızası nasıl işler ve bağlanma yaratmak için yapılan tasarım tercihleri kusur değerlendirmesini etkiler mi? Bu iki konuda bildiğimiz bir Türk kararı yok.

Bundan sonra neye bakılmalı?

Sıradaki tarihler yasada yazıyor: temel yükümlülükler için 1 Temmuz 2027, Başsavcının şikâyet mekanizması ve ilk arayüz testi için 1 Ocak 2028, ilk denetim için 1 Ocak 2029. 2 Kasım 2026 itibarıyla SB 1119'a karşı açılmış bir dava bulamadık; ancak aramamız her kaynağı kapsamadı.

Burhan Doğuş Ayparlar'ın Görüşü

Bu bölüm, sitenin kurucusu Av. Burhan Doğuş Ayparlar'ın kişisel değerlendirmesidir.

Bana göre yasanın asıl katkısı, şeffaflık ve hesap verebilirliği belirli tasarım kararlarına ve denetlenebilir yükümlülüklere dönüştürmesi. Kullanıcının duygusal bağımlılığını geliştirmek üzere kurulan bir ürün, hukuken nötr bir tercih yapmış olmaz. Kriz anındaki davranışın ve bağımsız denetimin merkeze alınmasını doğru buluyorum: yasa, botun ürettiği tek bir cümleye değil, ürünün bütün güvenlik tasarımına bakıyor.

Türkiye'de, özel bir kanundan önce çocuk verileri, tüketicinin korunması ve sorumluluk konusundaki mevcut hukukun yorumlanmasını bekliyorum. Bu bir beklentidir, olgu değildir; bildiğim kadarıyla hiçbir Türk mahkemesi henüz bunu sınamadı.

Kaynaklar: SB 1119, SB 867, SB 1276 ve AB 1856'nın yayımlanmış metinleri (10 Eylül 2026), AB 1405 (9 Eylül 2026), SB 243 ve AB 1831 (Kaliforniya Yasama Bilgi Sistemi); Valinin 10 Eylül 2026 tarihli açıklaması; Senatör Padilla'nın davaya ilişkin açıklaması; (AB) 2024/1689 sayılı Tüzük; mevzuat.gov.tr'deki Türk kanunları. 1 ve 2 Kasım 2026'da okundu. Genel bilgi niteliğindedir, hukuki görüş değildir. Siz ya da tanıdığınız biri kendine zarar verme veya intihar düşünceleriyle mücadele ediyorsa lütfen acil yardım hizmetlerine ya da bir kriz hattına başvurun.