Olay
Aryeh Movement Limited, bazı edebî eserleri kendi adına Kenya Telif Hakkı Kurulu'na (KECOBO) tescil ettirdi. Esere katkıda bulunanlardan biri, Mayıs 2025'te KECOBO'ya başvurarak eserlerin kendisine ait olduğunu ve rızası olmadan tescil edildiğini ileri sürdü. Aryeh'in belgelerinde bu kişi, senaryo yazarı ve yapay zekâ ile üretilmiş görselleri seçip uyarlayan çizer olarak anılıyordu. KECOBO, 15 Temmuz 2025 tarihli yazısıyla taraflara telif hakkı paylarını yazılı olarak belirlemelerini, aksi hâlde yedi gün içinde tescilli eserin sicilden silineceğini bildirdi. Aryeh, KECOBO'nun eser sahipliği ve hak sahipliği hakkında karar verme yetkisi bulunmadığını ileri sürerek Telif Hakkı Mahkemesi'ne başvurdu.
Hukuki soru
Mahkeme önce başvurunun usulüne uygun yapılıp yapılmadığını, ardından KECOBO'nun özünde eser sahipliği ve hak sahipliğine ilişkin bir uyuşmazlığı karara bağlayarak yetkisini aşıp aşmadığını inceledi. Duruşmada gündeme geldiği için eser sahipliği, hak sahipliği ve korunabilirlik konularını da ele aldı: eserlerin sipariş üzerine yapılmış eser sayılıp sayılmayacağı ve yapay zekâ hakkında hüküm içermeyen Kenya Telif Hakkı Kanunu uyarınca yapay zekâyla üretilen eserlerin korunup korunamayacağı. Eserler hiçbir zaman delil olarak sunulmadı; ancak şikâyetçi, eserlerin bazı kısımlarının yapay zekâyla üretildiğine itiraz etmedi.
Karar
Beş üyeli Mahkeme 22 Ağustos 2025 tarihli kararında başvuruyu usulüne uygun buldu ve KECOBO'nun yazısındaki tespitleri yapma yetkisi bulunmadığına karar verdi. Uyuşmazlık, Telif Hakkı Kanunu'nun 48(4)(a) maddesi kapsamında bir uyuşmazlıktı ve KECOBO'nun hataları düzeltme yetkisinin dışında kalıyordu; bu nedenle karar bütünüyle kaldırıldı. Mahkeme, sipariş üzerine yapılmış eser sayılması için 31(1). madde uyarınca bir sözleşme gerektiğini belirtti. Yapay zekâ konusunda, delil sunulmadığı için somut eserler hakkında karar vermedi. Ancak Kenya hukukunda, eser sahibi esere özgün nitelik kazandıran yeterli insan müdahalesini veya emeğini gösteremedikçe, yapay zekâyla üretilen kısımların 22(3)(a) maddesi uyarınca korunamayacağını kaydetti.
Neden önemli
Mahkemenin yapay zekâya ilişkin açıklaması, somut eserler hakkında bir tespit içermediği için bağlayıcı bir hüküm niteliğinde değil. Bununla birlikte Mahkeme, ABD'deki Thaler v. Perlmutter kararına, Birleşik Krallık'taki bilgisayarla üretilen eserler hükmüne ve ABAD'ın Infopaq kararına atıf yaparak insan katkısını esas alan bir ölçüt benimsedi. Yapay zekâ destekli belirli bir eserin korunup korunmayacağı, insan katkısına ilişkin somut bir olgu incelemesine bağlı olacak. Karar ayrıca tescilin tek başına hak sahipliği sağlamadığını hatırlattı.