Olay
Bilgisayar bilimci Dr. Stephen Thaler, “Creativity Machine” adını verdiği üretken bir yapay zekâ sistemi geliştirdi. Sistemin ürettiği ve Thaler'in “A Recent Entrance to Paradise” adını verdiği görsel için ABD Telif Hakkı Ofisi'ne (U.S. Copyright Office) tescil başvurusu yapıldı. Başvuruda eserin tek yaratıcısı olarak makine, Thaler ise yalnızca eserin maliki olarak gösterildi. Ofis, köklü uygulaması olan insan yaratıcılığı şartına dayanarak başvuruyu reddetti. Thaler'in açtığı davada Columbia Bölgesi Federal Mahkemesi ret kararını onadı. Thaler bu karara karşı ABD Columbia Bölgesi Federal İstinaf Mahkemesine (U.S. Court of Appeals for the D.C. Circuit) başvurdu.
Hukuki soru
Uyuşmazlığın merkezinde, insan olmayan bir makinenin 1976 tarihli Telif Hakkı Kanunu (Copyright Act of 1976) anlamında eser sahibi sayılıp sayılamayacağı sorusu vardı. Thaler ayrıca iki alternatif iddia ileri sürdü. Birincisine göre makine onun çalışanıydı ve eser, iş ilişkisi içinde yaratılan eser (work made for hire) hükmü uyarınca ona ait sayılmalıydı. İkincisine göre makineyi yapan ve kullanan kişi olarak eser sahibi zaten kendisiydi. Telif Hakkı Ofisi de insan yaratıcılığının Anayasa gereği olduğunu savununca mahkemenin önüne anayasal bir soru da gelmiş oldu.
Karar
Mahkeme ret kararını onadı. Heyet adına kararı yazan Yargıç Millett'e göre Kanun, korunabilecek her eserin ilk elden bir insan tarafından yaratılmasını şart koşar. Mahkeme “eser sahibi” kavramını Kanun'un bütünü içinde yorumladı; koruma süresinin eser sahibinin ömrüne bağlanması, mirasçılara tanınan haklar, devirde imza aranması, vatandaşlık ve yerleşim yeri kuralları ancak bir insan için anlam taşır. İş ilişkisi içinde yaratılan eser iddiası da reddedildi, çünkü bu hüküm de insan bir eser sahibini varsayar. Thaler'in kendisinin eser sahibi olduğu iddiası idari aşamada ileri sürülmediği için incelenmedi. Anayasal soru ise açık bırakıldı.
Neden önemli
Bu davada bir federal istinaf mahkemesi, bir yapay zekâ sisteminin kendi başına ürettiği eserin ABD'de telif tesciline konu olamayacağına hükmetti. Mahkeme, kuralın yapay zekâ yardımıyla üretilen eserlerin korunmasına engel olmadığını, eser sahibinin insan olmasının yeterli olduğunu da belirtti. Thaler makineyi tek yaratıcı olarak gösterdiği için insan katkısının hangi düzeyde yeterli sayılacağı tartışılmadı. Bu sınırın nereden çekileceği Telif Hakkı Ofisi uygulamasına ve sonraki davalara kaldı.
İlgili aşamalar
ABD Yüksek Mahkemesi (Supreme Court of the United States) 2 Mart 2026'da Thaler'in certiorari başvurusunu reddetti (No. 25-449) ve istinaf kararı yürürlükte kaldı. Thaler'in DABUS adlı sistemi buluş sahibi olarak gösterdiği patent başvurusu Japonya'da da reddedildi; bu karar veritabanında ayrıca yer alıyor.