Olay
Davacı Li, açık kaynaklı Stable Diffusion modeline istemler (prompt) girip parametreleri ayarlayarak bir insan figürü görseli üretti ve bunu Xiaohongshu platformunda paylaştı. Davalı Liu, görseli izin almadan kendi yayımladığı bir makalede kullandı ve davacının imza filigranını kaldırdı. Li, adın belirtilmesi hakkının ve bilgi ağları üzerinden iletim hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek Pekin İnternet Mahkemesinde (北京互联网法院) dava açtı. Uyuşmazlık, yapay zekâyla üretilen bir görselin telif statüsünü Çin'de ilk kez bir mahkemenin önüne getirdi. Kararda davacının görseli oluştururken izlediği süreç, istem ve parametre değişiklikleriyle birlikte ayrıntılı biçimde incelendi.
Hukuki soru
Mahkemenin, metinden görsel üreten bir modelle oluşturulan görselin Çin Halk Cumhuriyeti Telif Hakkı Kanunu anlamında “eser” sayılıp sayılamayacağını belirlemesi gerekiyordu. Kanun, eseri edebiyat, sanat veya bilim alanında özgünlük taşıyan bir fikrî ürün olarak tanımlar. Görsel eser sayılırsa, ardından eser sahibinin kim olduğu sorusu gündeme gelecekti. Seçenekler istemleri yazan kullanıcı, yapay zekâ modelinin kendisi ya da hiç kimseydi. Bu sorulara verilecek yanıt, davalının kullanımının herhangi bir hakkı ihlal edip etmediğini belirleyecekti.
Karar
Mahkeme görselin bir güzel sanat eseri olduğuna ve davacının eser sahibi olduğuna karar verdi. Davacı, figürün nasıl görüneceğini tasarlamış, istemleri ve bunların sırasını seçmiş, parametreleri belirlemiş ve beklentisini karşılayan görseli seçmişti; bu da bir fikrî emek ortaya koyuyordu. İstem ve parametrelerin tekrar tekrar ayarlanması davacının estetik tercihlerini ve kişisel yargısını yansıttığı için görsel özgünlük taşıyordu. Yapay zekâ modeli ise Çin telif hukuku uyarınca eser sahibi olamaz. Mahkeme davalının özür dilemesine ve 500 yuan tazminat ödemesine hükmetti. Taraflar kararı istinaf etmedi ve karar kesinleşti.
Neden önemli
Pekin Yüksek Halk Mahkemesi'nin çalışma raporu davayı Çin'deki ilk dava (全国首例) olarak niteliyor. Mahkeme bu davada istem yazma, parametre belirleme ve seçim yapmayı yeterli insan katkısı olarak gördü ve sonucun her somut olayda kullanıcının fikrî katkısının derecesine göre belirleneceğini vurguladı. ABD'de ise insan katkısı bulunmayan eserlerin tescil edilemeyeceği yönünde kararlar bulunuyor.