Olay
Davacı tasarımcı, Ağustos 2023'te Midjourney ve benzeri yapay zekâ çizim araçlarıyla kelebek biçimli, şeffaf çocuk sandalyesi görselleri üretti ve kullandığı komutlarla (prompt) birlikte Xiaohongshu'da paylaştı. Bir işbirliği teklifi reddedilen davalı Zhu, yayımlanan komutlardan yararlanarak benzer araçlarla yeni kelebek sandalye tasarımları üretti; bu tasarımlar bir şirkete ürettirilip 2024'ten itibaren satışa sunuldu. Davacı, telif hakkı ihlali ve haksız rekabet iddiasıyla satışın durdurulmasını, stokların ve kalıpların imhasını ve 200.000 yuan tazminat istedi. Mahkemenin talebi üzerine üretim sürecini duruşmada yeniden canlandırdı, ancak dava konusu görsellerin aynısını elde edemedi.
Hukuki soru
Mahkemenin cevaplaması gereken ilk soru, yapay zekâ ile üretilen görsellerin Çin Telif Hakkı Kanunu anlamında özgün bir fikrî ürün, yani eser olup olmadığıydı. Bu da kullanıcının üretim sürecine özgün bir insan katkısı yaptığını nasıl ispat edeceği sorusunu gündeme getiriyordu: komutları değiştirmek, parametreleri ayarlamak, sonuçlar arasından seçim yapmak ve bunları düzeltmek yeterli miydi ve bunlar hangi kayıtlarla gösterilmeliydi? Mahkeme ayrıca yayımlanmış komutların kendisinin korunup korunmadığını ve davalıların ürünleri, tanıtım ve ambalaj görselleriyle davacının görselleri arasında esaslı benzerlik bulunup bulunmadığını değerlendirdi.
Karar
Mahkeme, ağırlıklı olarak yapay zekâ tarafından otomatik üretilen içeriğin kendiliğinden eser sayılamayacağını belirtti. Hak iddia eden kullanıcı, yalnızca bir başlangıç fikri ya da basit talimat vermenin ötesinde özgün bir zihinsel katkı yaptığını kanıtlamalıdır. Davacı, üç görselin üretim sürecine ilişkin komutları, parametre değişikliklerini ve seçimleri gösteren özgün kayıtları sunamadı ve görselleri yeniden üretemedi; bu nedenle görseller eser sayılmadı. ‘Jöle dokusu’ ve ‘kelebek biçimi’ gibi komutlar fikir düzeyinde kaldığından korunmuyordu ve yayımlanmış komutlardan yararlanmak ihlal oluşturmuyordu. Ürünler ve görseller somut ifade bakımından belirgin biçimde farklı olduğundan esaslı benzerlik de bulunmadı. Davacı görselleri ticari olarak kullandığını gösteremediğinden haksız rekabet de oluşmadı; dava reddedildi.
Neden önemli
Mahkemenin duyurusu bu kararı, Çin'de yapay zekâ ile metinden üretilen bir görselin eser sayılmadığı ilk dava olarak tanımlıyor; Suzhou Orta Halk Mahkemesi de kararı 2025 yılının örnek fikrî mülkiyet kararları arasında yayımladı. Pekin İnternet Mahkemesinin 2023'teki Li v. Liu kararı, kullanıcının ayrıntılı katkısı ortaya konduğu için görseli korumuştu. Karar, kural kadar ispata da dayanan bir ayrım ortaya koyuyor: koruma, çok aşamalı komut düzenlemesi ve parametre ayarı gibi somut katkıların ve üretim sürecine ait kayıtların varlığına bağlanıyor. Temel unsurları tarif eden komutlar ise korunmayan fikirler olarak görüldü.
İlgili aşamalar
Legal Daily'ye (Fazhi Ribao) göre Suzhou Orta Halk Mahkemesi, kanun yolu harcı yatırılmadığı için davacının istinaf başvurusunu geri çekilmiş saydı ve ilk derece kararı kesinleşti; mahkemenin kendi duyurusu ise davacının istinaf başvurusunda bulunup sonra bundan vazgeçtiğini belirtiyor. Mahkeme kaynaklarında karar tarihi yer almıyor. IAM tarihi 19 Mart 2025 olarak veriyor; bu çalışmada açılan mahkeme veya Çin kaynaklarının hiçbiri bunu doğrulamadığından yalnızca ay belirtildi. Eylül 2026'da haber verilen bir davada Changsha Kaifu Bölge Mahkemesi de yalnızca konu, renk ve üslup belirten komutlarla üretilen bir görselin eser olmadığına karar verdi (Gmw.cn, 22 Eylül 2026).