Olay
Hollanda'da yerleşik bir sağlık danışmanlık şirketi, Türkiye'deki bir hastane şirketiyle 2015 yılında, bu şirketin Hollanda'da açacağı bir göz kliniği için danışmanlık sözleşmesi imzalamıştı. Amsterdam Mahkemesi 12.12.2018 tarihli kararla hastane şirketinin 150.936 Euro ana alacak (KDV hariç) ile 01.04.2017'den itibaren geciken her ay için 15.093,60 Euro cezai şart ödemesine hükmetti; karar Amsterdam Bölge Adliye Mahkemesince 25.08.2020'de onandı. Danışmanlık şirketi bu kararın Türkiye'de tenfizini istedi. Davalı şirket karşılıklılık şartının bulunmadığını, kararın kamu düzenine aykırı olduğunu ve cezai şartın aşırı olduğunu savundu. Mahkeme, davacının dayandığı Hollanda mahkemesi kararlarını teyit ederken ve Hollandaca metinleri çevirirken yapay zekâ araçlarından yararlandı.
Hukuki soru
Esas bakımından sorun, 5718 sayılı MÖHUK'un 50-54. maddelerindeki tenfiz şartlarının, özellikle karşılıklılık ve kamu düzenine açıkça aykırı olmama şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğiydi. Yapay zekâ bakımından ise, yargılamanın makul sürede tamamlanması ihtiyacı da gözetilerek, hâkimin yabancı hukuk kaynaklarına erişmek, yabancı mahkeme kararlarının varlığını doğrulamak ve çeviriyi denetlemek için yapay zekâ araçlarını hangi koşullarla kullanabileceği ve bu kullanımın gerekçede nasıl açıklanması gerektiği sorusu gündeme geldi.
Karar
Mahkeme 30.04.2026 tarihinde davayı kabul ederek ana alacak ve cezai şart dahil hükümlerin tenfizine karar verdi; cezai şart yönünden karar oy çokluğuyla verildi. Gerekçede, Hollanda mahkeme kararlarının teyidi ve çeviri desteği için yapay zekâdan teknik araç olarak yararlanıldığı, bunun Kamu Görevlileri Etik Kurulu'nun 10.09.2024 tarihli ve 2024/108 sayılı kararındaki ilkelere uygun olduğu belirtildi. Mahkeme bu kullanımı hesap makinesi kullanımına benzetti, tüm kaynakların kanun yolu denetimi için kayda alındığını, hiçbir kişisel verinin paylaşılmadığını ve hukuki yorum ile nihai kararın hâkimde kaldığını kaydetti. Çevirilerin yeminli tercümanca teyit edilmediği ve olası çeviri hatalarına kanun yolunda itiraz edilebileceği de not edildi.
Neden önemli
Karar, bir Türk mahkemesinin yapay zekâ kullanımını gerekçede açıkça beyan ettiği ve bu kullanımı Kamu Görevlileri Etik Kurulu'nun şeffaflık, hesap verebilirlik ve doğruluk kontrolü ilkelerine bağladığı nadir örneklerdendir. Gerekçe, yapay zekânın hangi işler için kullanıldığını ve hangi işlerin hâkimde kaldığını ayırıyor. Çevirinin doğruluğuna ilişkin riskin açıkça yazılması, tarafların bu noktayı kanun yolunda denetletebilmesine imkân tanıyor.
İlgili aşamalar
Aynı mahkeme, aynı tenfiz davasında (dava tarihi 27.12.2023) daha önce E. 2023/856, K. 2025/415 sayılı ve 15.05.2025 tarihli kararı vermiş, aynı yapay zekâ açıklamasını içeren bu kararda cezai şartın tenfizini reddetmişti. Her iki tarafın istinafı üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 04.12.2025 tarihli ve E. 2025/1256, K. 2025/1607 sayılı kararla bu kararı esasa girmeden HMK 353/1-a-4 uyarınca kaldırıp dosyayı geri gönderdi; 2026 kararı bunun üzerine verildi. 2026 kararına karşı istinaf yolu açıktır; kesinleşip kesinleşmediği bu çalışmada doğrulanamadı.