Olay
Çoğu tanınmış kurmaca yazarı olan on üç yazar, Meta'nın kitaplarını internetteki "gölge kütüphanelerden" indirip Llama adlı büyük dil modellerini eğitmekte kullandığı gerekçesiyle dava açtı. Kararda belirtildiğine göre Meta, Ekim 2022'de Library Genesis (LibGen) veri tabanını, 2024 başında da Anna's Archive derlemesini torrent yoluyla indirmişti; indirilen verinin ne ölçüde yeniden yüklendiği taraflar arasında tartışmalıydı. Taraflar, adil kullanım savunması hakkında karşılıklı kısmi özet karar talebinde bulundu. Davacılar, Llama'nın kitaplarından parçalar üretebildiğini ve izinsiz kullanımın eserlerini yapay zekâ eğitimi için lisanslama imkânını ortadan kaldırdığını ileri sürdü.
Kadrey v. Meta Platforms, Inc. kararında hukuki soru neydi?
Mahkemenin cevaplaması gereken soru, telif hakkıyla korunan kitapların izinsiz olarak kopyalanıp büyük dil modeli eğitiminde kullanılmasının ABD Telif Kanunu'nun 107. maddesindeki dört ölçüte göre adil kullanım sayılıp sayılmadığıydı. Bu çerçevede kullanımın dönüştürücü niteliği, kitapların gölge kütüphanelerden alınmasının iyi niyet ve kullanımın niteliği bakımından önemi, yapay zekâ eğitimi için lisans piyasasının korunması gereken bir piyasa olup olmadığı ve modelin çıktılarının eserlerin piyasasını "sulandırma" yoluyla daraltıp daraltmadığı tartışıldı.
ABD Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Bölge Mahkemesi ne karar verdi?
Yargıç Chhabria, davacıların talebini reddedip Meta'nın talebini kabul etti. Llama'yı eğitmek amacıyla kopyalama son derece dönüştürücüydü; ticari amaç ve gölge kütüphane kullanımı bu ölçütü davacılar lehine çevirmedi. Davacıların iki piyasa zararı teorisi de başarısızdı: Llama, ezber metni çıkarmaya yönelik sorgularla bile hiçbir kitaptan 50 kelimeden fazlasını üretmiyordu ve yazarların eserlerini yapay zekâ eğitimi için lisanslama piyasası hukuken korunan bir piyasa değildi. Mahkemeye göre asıl güçlü argüman, benzer eserlerle piyasanın dolması yoluyla oluşacak sulandırma etkisiydi; ancak davacılar bunu neredeyse hiç işlememiş ve delil sunmamıştı. Bu kayıtlar üzerinde dördüncü ölçüt Meta lehine olduğundan, eğitim için kopyalama adil kullanım sayıldı.
Kadrey v. Meta Platforms, Inc. kararı neden önemli?
Karar, aynı mahkemede iki gün önce verilen Bartz - Anthropic kararıyla aynı sonuca ulaşsa da gerekçesi farklıdır. Yargıç Chhabria, piyasa sulandırmasını dördüncü ölçütte belirleyici sayarak pek çok durumda izinsiz eğitimin hukuka aykırı olacağını öngördü ve kararın yalnızca bu on üç yazarı bağladığını açıkça belirtti. Dolayısıyla karar, eğitimin genel olarak hukuka uygun olduğu yönünde bir emsal oluşturmuyor; sulandırma zararına ilişkin delil sunan sonraki davacılara bir yol haritası çiziyor.
İlgili aşamalar
Kararın kendisine göre DMCA iddiası hakkında Meta lehine ayrı bir karar verilecekti. Torrent sırasında eserlerin dağıtıldığı iddiası bu kararın kapsamı dışında kaldı ve dava sürüyor. Mahkeme 8 Temmuz 2026'da davacıların bu kararın nihai hüküm beklenmeden temyiz edilebilmesi için yaptığı izin talebini (28 U.S.C. § 1292(b)) reddetti; konunun nihai hükümle birlikte temyiz mahkemesine taşınabileceğini belirtti. Dava kaydına göre 26 Mart 2026'da esasa ilişkin talepler için duruşma 25 Şubat 2027'ye konuldu; bazı bilirkişi ve dilekçe süreleri Eylül 2026'da uzatıldı. Bkz. bartz-v-anthropic ve thomson-reuters-v-ross.