Olay
Kimliği belirsiz bir TikTok hesabı, Temmuz 2024 ile Eylül 2025 arasında şehir efsaneleri, doğaüstü olaylar ve ilginç bilgiler anlatan 188 video paylaştı. Videolardaki anlatım, seslendirme sanatçısı Kenjiro Tsuda'nın sesine benziyordu; hesabın Kasım 2025'te 210.000'i aşkın takipçisi vardı. Hesaptan bağlantı verilen bir sitede, sesin Tsuda'ya ait olmadığı, onun sesini iyi taklit eden bir arkadaşın sesiyle eğitilen yapay zekâ ile üretildiği yazıyordu. Tsuda, Kasım 2025'te platformu işleten Singapur şirketi TikTok Pte. Ltd.'ye karşı Tokyo Bölge Mahkemesi'nde dava açtı; tanıtım hakkına ve Haksız Rekabetin Önlenmesi Kanunu'na dayanarak videoların silinmesini istedi. Paylaşımcı hesabı 29 Mayıs 2026'da kapattı.
Kenjiro Tsuda v. TikTok Pte. Ltd. (投稿記事削除請求事件) kararında hukuki soru neydi?
Japon hukukunda sesi açıkça koruyan bir kanun hükmü yoktur; ses, telif hakkıyla korunan bir eser de değildir. Mahkemenin cevaplaması gereken soru, Japon mahkemelerinin şimdiye kadar ad ve görünüm için tanıdığı tanıtım hakkının sesi de kapsayıp kapsamadığı ve kapsıyorsa hangi ölçütle uygulanacağıydı. İşletici, anlatımdaki sesin "sıradan bir erkek sesi" olduğunu, Tsuda'nın sesine benzemediğini ve karıştırılma ihtimali bulunmadığını savundu. Ayrıca videolar zaten silindiği için davacının hukuki yararı kalmadığını ve davanın usulden reddedilmesi gerektiğini ileri sürdü. Davacı ise hesabın kapatılmasının verilerin sunuculardan gerçekten silindiğini göstermediğini öne sürdü.
Tokyo Bölge Mahkemesi (東京地方裁判所), 46. Hukuk Dairesi ne karar verdi?
Mahkeme (Başkan Aya Takahashi), genel bir ilke olarak, kişinin sesinin de görünümü gibi bireysel kişiliğin simgesi olduğunu ve tanıtım hakkıyla korunabileceğini belirtti. Müşteri çekme gücü bulunan, örneğin bir sanatçıya ait sesin münhasıran bu gücü kullanmak amacıyla izinsiz kullanılması hakkı ihlal eder; bu, Japonya Yüksek Mahkemesi'nin 2012 tarihli Pink Lady kararında ad ve görünüm için uyguladığı ölçütle aynıdır. Mahkeme, silinecek içeriğin kalıp kalmadığını usul değil esas meselesi saydı ve usulden ret itirazını kabul etmedi. Verilerin işleticinin iç kuralları ve kullanım politikasıyla uyumlu olarak 28 Haziran 2026'nın sonunda sunuculardan silindiğini tespit etti. Kaldırılacak bir şey kalmadığından talebi reddetti; ihlal ve haksız rekabet iddialarını incelemedi.
Kenjiro Tsuda v. TikTok Pte. Ltd. (投稿記事削除請求事件) kararı neden önemli?
Karar, sesin tanıtım hakkıyla korunabileceğini kabul eden ilk Japon yargı kararı olarak bildiriliyor. Ses hakkındaki ilke, sonucu belirleyen gerekçe değildir; dava, içeriğin silinmiş olması nedeniyle reddedildi. Mahkeme yapay zekâ ile yapılan bir taklidin hangi benzerlik düzeyinde hak ihlali oluşturacağına dair bir eşik koymadı ve videolar hakkında esasa ilişkin tespit yapmadı. Karar, Adalet Bakanlığı'nın oluşturduğu çalışma grubunun Ağustos 2026 raporunda sesin tanıtım hakkıyla korunabileceğini belirtmesinden kısa süre sonra geldi. Tazminat ya da sebepsiz zenginleşme talep edilmediğinden, davacının paylaşımcıya atfettiği aylık 500.000-750.000 yen gelir incelenmedi.
İlgili aşamalar
Başka seslendirme sanatçıları, ret kararına rağmen asıl amaç olan paylaşımların kaldırılmasının gerçekleştiğini vurguladı; Japonya Oyuncular Birliği (日本俳優連合) gerekçeli kararı inceledikten sonra görüş bildireceğini duyurdu. Kararın tam metni mahkemelerin içtihat veri tabanında yayımlandı. 1 Kasım 2026 itibarıyla istinaf başvurusuna ilişkin bir habere rastlanmadı; tebliğden itibaren işleyen iki haftalık istinaf süresinin dolmuş olması beklenir, ancak tebliğ tarihi bilinmiyor ve kesinleşme resmî olarak doğrulanamadı.