Güncellendi: 2 Kasım 2026. Metin mahkeme belgeleriyle karşılaştırıldı ve bu belgelere bağlantı verildi. İlk ödemelerin 15 Kasım'a kadar değil, 23 Kasım haftasında beklendiğini belirten 23 Ekim tarihli başvuru eklendi. Eser sayısı ("yaklaşık 500.000" değil, 482.460 listelenmiş ve 449.731 talep edilmiş), adil kullanım kararının anlatımı ve Anthropic'in "mali sorumluluğu kabul ettiği" ifadesi düzeltildi; uzlaşma sorumluluk konusunda karar vermez ve okuduğumuz kararda böyle bir tespit yok. Anthropic'in uzlaşma sözleşmesinde yer alan, korsan veri setlerinin ticari olarak sunulan modellerinin eğitim verisinde bulunmadığı yönündeki beyanı, bu koleksiyonların bölümlerinin model eğitiminde kullanıldığını söyleyen Haziran 2025 kararıyla birlikte eklendi. İstinafta karara bağlanan Thomson Reuters v. Ross güncellendi ve doğru Alman kararına bağlantı verildi. Lisans eğilimleri ve uzlaşmayla önlenen risk hakkındaki dayanaksız ifadeler çıkarıldı, metin kısaltıldı.

Düzeltme (19 Ekim 2026): Yazının önceki sürümünde uzlaşma ödemelerinin dağıtılmakta olduğu belirtiliyordu; oysa grup avukatları ilk ödemeleri en geç 15 Kasım 2026'da yapılacak şekilde planlamıştı ve metni buna göre düzelttik.

ABD Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi'nden Yargıç Araceli Martínez-Olguín, 20 Temmuz 2026'da Bartz v. Anthropic PBC davasındaki 1,5 milyar dolarlık uzlaşmayı kesin olarak onayladı. Grup, belirli bir listedeki kitapların hak sahiplerinden oluşuyor. Karar uzlaşmayı onaylıyor, onun koşullarına göre hüküm kuruyor ve davayı sona erdiriyor; Anthropic'in kimsenin telif hakkını ihlal edip etmediğine dair bir tespit içermiyor.

Mahkeme neyi onayladı?

Karar itirazları reddetti ve uzlaşmayı adil, makul ve yeterli buldu. Başlıca koşullar ve rakamlar şöyle:

  • Grup. Anthropic'in indirdiği LibGen ve PiLiMi veri setlerinden oluşturulan Eser Listesi'ndeki kitapların çoğaltma hakkı sahipleri; ABD'de telif tescilinin gereken zamanda yapılmış olması şart. Listede 482.460 eser var.
  • Para. Karar, daha önceki "tarihin en büyük telif grup davası uzlaşması" nitelemesini tekrarlıyor ve eser başına masraflar ile ücretler düşülmeden yaklaşık 3.000 dolar öngörüyor.
  • İbra. Grup üyeleri geçmişteki girdilere, yani eserlerinin herhangi bir yapay zekâ çıktısına kadar korsan olarak indirilmesine ve kopyalanmasına ilişkin taleplerinden vazgeçiyor. Geçmiş çıktılara ve 25 Ağustos 2025'ten sonraki davranışlara ilişkin talepleri saklı kalıyor.
  • İmha. Uzlaşma, yasal saklama yükümlülükleri saklı kalmak üzere grup üyelerinin korsan eserlerinin imhasını öngörüyor. Anthropic, uzlaşma sözleşmesinde iki veri setinin de, bunların hiçbir bölümünün de ticari olarak sunduğu büyük dil modellerinin eğitim verisinde bulunmadığını beyan ediyor. Karar bu beyanı aktarıyor, ancak doğruluğu hakkında bir tespit yapmıyor.
  • Ücretler. Mahkeme grup avukatlarına 101.561.111 dolar (fonun yaklaşık yüzde 6,8'i) verdi; temsilci davacılara istenen 50.000 dolar yerine kişi başına 15.000 dolar ödenmesine karar verdi.

Hak sahiplerine ne zaman ödeme yapılacak?

İlk dağıtım Kasım 2026 sonu için planlanıyor, ancak yalnızca bazı eserler için. Grup avukatlarının 2 Eylül tarihli durum raporu, ödemelerin en geç 15 Kasım'da yapılacağını ve talep edilen 449.731 eserin her biri için, değişebilecek şekilde, yaklaşık 2.203,56 dolar olacağını belirtiyordu. Bu rakam, Anthropic'in en geç 25 Eylül 2027'de ya da belirli bir finansman olayında daha erken ödenecek son 450 milyon dolarlık taksitini içermiyor. Taraflar 23 Ekim tarihli ortak başvuruda ilk dağıtımı 23 Kasım haftasında beklediklerini söyledi. CourtListener'daki dosya kopyası (son güncelleme 30 Ekim), 2 Kasım'da baktığımızda bu başvuruya ilişkin bir karar göstermiyordu. Uzlaşma sitesi de o gün hâlâ 15 Kasım tarihini gösteriyordu.

Ortak hak sahiplerinin paylar konusunda anlaşamadığı eserler daha uzun bekleyebilir. Pay bilgisi sunmak için tanınan 30 günlük süre 60 güne çıkarıldı; uyuşmazlıkları özel bir görevli (special master) çözebiliyor.

Durum raporuna göre hiçbir grup üyesi ya da itiraz eden, süresinde istinaf başvurusu yapmadı. İki avukat grubu ücret kararını Dokuzuncu Daire'ye taşıdı; taraflar bu başvuruların uzlaşmanın yürürlük tarihini durdurmadığı konusunda anlaşıyor. Bir itirazcı da istinaf ya da müdahale talebi gönderdi; grup avukatları bunun geçerli bir bildirim olmadığını savunuyor.

Haziran 2025 kararı neye hükmetti?

Önceki karar, o sırada dosyaya bakan Yargıç William Alsup'ın verdiği özet hüküm kararıdır. 23 Haziran 2025 tarihli karar, üç kullanımı ayrı ayrı değerlendirdi. Ayrıntılar karar özetimizde.

  • Eğitim. Kitapların Claude ve önceki modelleri eğitmek için kullanılması "son derece dönüştürücü" (exceedingly transformative) ve adil kullanımdır. Yazarlar, ihlal eden bir çıktının Claude kullanıcılarına ulaştığını ileri sürmedi; karar bu noktanın altını çiziyor.
  • Satın alınan kitapların taranması. Satın alınan basılı kopyaların dijital kopyalarla değiştirilmesi, başka bir nedenle adil kullanımdır: yeni kopya eklememiştir.
  • Korsan kütüphane. Anthropic'in "merkezî kütüphanesi için korsan kopya kullanma hakkı yoktu"; bu kalıcı kütüphaneyi kurmak adil kullanım değildir.

Korsan kopyalar iddiası yargılamaya bırakıldı ve Temmuz 2025'te dava toplu dava olarak kabul edildi. Taraflar ardından uzlaştı. Dolayısıyla bu iddiaya hiçbir jüri karar vermedi, adil kullanım gerekçesini de hiçbir istinaf mahkemesi incelemedi.

Haziran 2025 kararındaki olgu anlatımı, Anthropic'in sonraki beyanı açısından da önemli. Bu aşamada yazarların olgu anlatımını esas alan karar, Books3, LibGen ve PiLiMi'den gelen koleksiyonların "bölümlerinin" (portions) farklı modelleri eğitmek için kullanıldığını söylüyor. Anthropic'in beyanı yalnızca LibGen ve PiLiMi ile ticari olarak sunulan modellere ilişkin; okuduğumuz belgeler iki ifadenin nasıl bağdaştığını açıklamıyor.

Uzlaşma tutarı kanuni aralıkla nasıl karşılaştırılır?

Kanuni tazminat aralığı, bu büyüklükteki bir grupta olası riskin ne kadar büyük olduğunu gösteriyor. ABD telif hukuku eser başına en az 750 dolar, kasıtlı ihlalde 150.000 dolara kadar tazminat öngörüyor. 482.460 eserde üst sınır, basit çarpımla yaklaşık 72 milyar dolar eder. Bu bizim hesabımızdır; bir mahkeme tespiti ya da tahmin değildir. Karar uzlaşmayı grup üyeleri açısından değerlendiriyor: davaya devam etmenin büyük olasılıkla karmaşık, pahalı, uzun ve riskli olacağını belirtiyor, davacıların "indirme konusunda güçlü bir davası olduğu, ancak başarının garanti olmadığı" yönündeki önceki görüşü aktarıyor ve 3.000 doların 750 dolarlık asgari tutarın dört katı olduğunu not ediyor. Anthropic'in neden uzlaştığını söylemiyor.

Uzlaşmanın çözmediği konular

Uzlaşma, taraflarını ve grup üyelerini bağlar. Emsal değildir ve başka mahkemeler eğitimi farklı değerlendirdi.

Grubun dışındakilerin talepleri de saklı. Karar, grup üyesi olmayanların itirazlarını geçersiz saydı; Authors Alliance da ayrı davaların başladığını belirtiyor.

Şirketler açısından ne anlama geliyor?

Bize göre uygulamadaki ders kayıtlarla ilgili. Haziran 2025 kararı, kopyaların nereden geldiğine ve nasıl tutulduğuna dayandı; bu yüzden bir şirket kaynaklarını, edinme tarihini ve hukuki dayanağını, varsa silme işlemlerini gösterebilmeli. Mahkemelerin eğitime bakışı ne olursa olsun bu, her ülkede işe yarar. AB Yapay Zekâ Tüzüğü (m. 53) genel amaçlı model sağlayıcılardan zaten bir telif politikası ve eğitim içeriklerinin kamuya açık özetini istiyor; bu, 2019/790 sayılı Direktif'in 4. maddesindeki çekince hakkıyla bağlantılı.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

ABD'deki adil kullanım gerekçesi Türkiye'ye taşınamaz. 5846 sayılı Kanun'da açık uçlu bir adil kullanım kuralı değil, sayılı istisnalar var; metin ve veri madenciliği istisnası da bulamadık. 38. maddedeki istisna, kâr amacı güdülmeksizin şahsi kullanım arıyor. 71. madde ayrıca cezai sorumluluk öngörüyor. 5718 sayılı Kanun'un 23. maddesine göre fikrî mülkiyet hakları, koruma talep edilen ülkenin hukukuna tabidir.

Türk usul hukuku da farklı. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 113. maddesi dernek ve diğer tüzel kişilere hakların tespiti için topluluk davası açma imkânı veriyor, ancak bu dava ABD'deki tazminat amaçlı grup davası gibi işlemiyor. Eğitim verisinde kişisel veriler de bulunabilir; KVKK ve GDPR notumuz bunu açıklıyor. Model eğitimine ilişkin bildiğimiz bir Türk kararı yok.

Bundan sonra neye bakılmalı?

Sıradaki adımlar ilk dağıtım, 23 Ekim tarihli başvuruya ilişkin olası mahkeme kararı ve Dokuzuncu Daire'deki ücret başvuruları (No. 26-5391 ve 26-5455). Eğitimin kendisinin hukuka uygun olup olmadığına ise bu dosyanın dışındaki mahkemeler karar vermeye devam edecek.

Sıkça sorulan sorular

Anthropic uzlaşması yapay zekâ eğitiminin hukuka uygun olduğu anlamına mı geliyor?

Hayır. Bartz v. Anthropic davasındaki Haziran 2025 kararı, konu edilen eğitimi adil kullanım saydı; ancak bu tek bir ilk derece mahkemesinin gerekçesidir, istinafta incelenmedi ve o dosya dışındaki hiçbir mahkemeyi bağlamaz. O dosyada yazarlar ihlal eden çıktı iddiasında bulunmadı. Başka mahkemeler başka olgularda farklı sonuçlara vardı.

ABD dışındaki bir yazar bundan yararlanabilir mi?

Ancak eser Eser Listesi'ndeyse ve veri setlerine ve ABD'deki telif tesciline bağlı grup tanımını karşılıyorsa. Uzlaşmada belirlenen başvuru süresi doldu. Güncel durum uzlaşma sitesinde yer alıyor.

Uzlaşma Anthropic'in modellerini silmesini gerektiriyor mu?

Hayır. Karar, grup üyelerinin korsan eserlerinin imhasından söz ediyor. Modellerin silinmesi taleplerinin uzlaşmanın kapsamını aştığını belirtiyor ve Anthropic'in, veri setlerinin ticari olarak sunulan modellerinin eğitim verisinde bulunmadığı yönündeki beyanını, doğruluğu hakkında tespit yapmadan aktarıyor.

Türkiye'deki bir yazar benzer bir dava açabilir mi?

Bir yazar, eseri izinsiz çoğaltıldığında 5846 sayılı Kanun'a göre hukuki yollara başvurabilir. 38. maddedeki kâr amacı sınırı, bu istisnayı ABD'deki adil kullanımdan daha dar kılıyor. Türkiye'de benzer bir tazminat amaçlı grup davası yok ve model eğitimine ilişkin bildiğimiz bir Türk kararı bulunmuyor.

Burhan Doğuş Ayparlar'ın Görüşü

Bu bölüm, sitenin kurucusu Av. Burhan Doğuş Ayparlar'ın kişisel değerlendirmesidir.

Bana göre bu davanın asıl önemi, tartışmayı soyut bir sorudan ("eğitime izin var mı?") somut ve denetlenebilir bir soruya taşıması: "Veriyi nasıl edindiniz?" Mahkemenin eğitimi ve edinmeyi ayırması hukuken yerindedir; amacın meşruiyeti aracın hukuka aykırılığını gidermez. Bana göre korsan bir kütüphaneden kurulan model, ne kadar yenilikçi olursa olsun, hukuken sorunlu bir temel üzerinde durur.

Öte yandan uzlaşmayı bir fiyat etiketi olarak okumak beni endişelendiriyor. Rakam, korsanlığın maliyetini ölçülebilir kılıyor; bu da ihlali bir işletme giderine dönüştürme riski taşıyor. Hukukun amacı ihlalin fiyatlandırılması değil, önlenmesidir. Büyük bir şirketin ödeyebileceği bir tutar, küçük geliştiriciler ya da bağımsız yaratıcılar için aynı dengeyi kurmaz. Türkiye açısından, bana göre ABD'deki adil kullanım tartışmaları plan yapmak için zayıf bir dayanaktır: bizim istisnalarımız daha dar.

Kaynaklar: Bartz v. Anthropic PBC, No. 24-cv-05417 (N.D. Cal.): 23 Haziran 2025 tarihli karar, Dkt. 231; kesin onay kararı, Dkt. 680; uzlaşma sözleşmesi, Dkt. 363-3 (yalnızca anılan bölümler okundu); durum raporu, Dkt. 688; ortak başvuru, Dkt. 694 (CourtListener kopyaları); uzlaşma sitesi; Authors Alliance; (AB) 2024/1689 sayılı Tüzük; (AB) 2019/790 sayılı Direktif; mevzuat.gov.tr'deki Türk kanunları. 1 ve 2 Kasım 2026'da okundu. Genel bilgi niteliğindedir, hukuki görüş değildir.